2022-03-24

Ćwiczenia samoliczące dolegliwości kręgosłupa

Wszyscy wiemy, że „ruch to zdrowie” i żaden lek go nie zastąpi. Część z nas mogła się o tym niejednokrotnie przekonać, poświęcając dużo czasu i pieniędzy na zajęcia rekreacyjno-relaksacyjne, resetujące ich mentalnie, psychicznie i fi zycznie.

Harmonia 2022 marzec-kwiecień...
zdjęcie
UDOSTĘPNIJ:

Wielu z nas jednak nie ma takich możliwości, nieustannie doświadczając cierpienia z powodu przeciążeniowych dolegliwości mięśniowo- stawowych. Moglibyśmy ich uniknąć, gdybyśmy wiedzieli, że każdy staw w naszym kręgosłupie dla zachowania jego sprawności, powinien być chociaż raz dziennie ustawiony we wszystkich swoich skrajnych pozycjach, na jakie pozwala mu jego budowa anatomiczna i fi zjologiczna. Wykonując codziennie 3 proste ćwiczenia, uniknęlibyśmy wielu chorób kręgosłupa i jego pochodnych tzw. odkręgosłupowych.

PLAGA NIEZROZUMIENIA

Wszystkim nam brakuje zrównoważonego, zdrowego ruchu z powodu tzw. siedzącego trybu życia. Jest on największym winowajcą coraz bardziej ograniczonej sprawności ruchowej, której poprawa wymaga fachowej terapii. Rzecz w tym, że powszechnie polecane ćwiczenia stosowane w fi zjoterapeutycznych i rehabilitacyjnych terapiach dolegliwości kręgosłupa i pleców nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, z powodów niewłaściwego ich stosowania, wynikającego z braku zrozumienia patofi zjologii organizmu człowieka. Poza tym wymagają one ciągłego instruktażu i profesjonalnego nadzoru, są żmudne i pracochłonne. Popularne zaś praktykowanie ćwiczeń wzmacniających na siłowniach i fi tness clubach jako remedium na zdrowie, nadaje się przeważnie dla ludzi zdrowych, czynnie uprawiających zawodowo lub hobbystycznie sport. Niestety nasz „siedzący tryb życia” podyktowany rozwojem technologicznym i chronicznym brakiem czasu, aby o siebie zadbać, a także niezdrowe nawyki nie służą naszemu zdrowiu. Jego przywracanie jest również problematyczne, gdyż istnieją rozbieżności między zalecanymi i stosowanymi terapiami. Jedni terapeuci polecają ćwiczenia wzmacniające, inni rozciągające, lecz żadne z nich nie są terapią kompletną z prostego powodu. Chory organizm nie potrzebuje ćwiczeń wzmacniających i rozciągających, on potrzebuje „Ćwiczeń Równoważących”.

Powszechnie polecane dla chorych osób ćwiczenia wzmacniające mięśnie brzucha i pleców, wcale ich nie wzmacniają, tylko je maltretują ze względu na ich zaburzoną wydolność funkcjonalną w okresie choroby. Wykonywanie na siłę takich ćwiczeń przy ogólnoustrojowej patologii wydolnościowej układu mięśniowo-szkieletowego powoduje zwiększanie się różnicy napięć między współpracującymi ze sobą mięśniami antagonistycznymi i synergistycznymi, zaburzając jeszcze bardziej mechaniczną równowagę statyczno-dynamiczną całego układu ruchu. Grozi to kontuzjami mięśni i stawów, a w dłuższym okresie osłabia równowagę metaboliczną całego organizmu. Prawdziwe wzmocnienie mięśni dających ogólną siłę i pełną sprawność całego narządu ruchu zaczyna się w kręgosłupie. Uzyskujemy to poprzez specjalne, ale proste ćwiczenia równoważące, których wykonywanie powoduje zwiększenie siły głębokich mięśni przykręgosłupowych. Mięśnie przykręgosłupowe sterują ruchami poszczególnych segmentów kręgowych i stabilizują kręgosłup w sposób skoordynowany do pozostałych mięśni grzbietu i brzucha oraz całego narządu ruchu. Ta koordynacja ruchowo-wydolnościowa daje taką siłę, że zdrowy człowiek w dojrzałym wieku, bez rozbudowanej masy mięśniowej i bez odpowiedniego przygotowania siłowego może być silniejszy w „walce na ręce”, niż zaawansowany trenujący kulturysta z doskonale wyrzeźbioną muskulaturą, ale za to brakiem w niej równowagi statycznodynamicznej spowodowanej błędnymi schematami treningowymi.

MECHANIZM POWSTAWANIA DYSFUNKCJI

Kręgosłup jest główną osią podporową i ruchową naszego ciała. Dla jego całkowitej sprawności musi być on używany w pełnym zakresie swoich możliwości ruchowych. Niestety dominujące pozycje w trybie życia każdego z nas to nawykowe pozycje stania, siedzenia i leżenia. Powodują one przykurcze mięśniowe i patologie krążka międzykręgowego (o których pisałem w poprzednim artykule), skutkujące ograniczeniem ruchów lokalnych kręgosłupa i globalnych całego narządu ruchu. Odpowiadają za to krótkie, głębokie mięśnie przykręgosłupowe, które przy różnych ponadnormatywnych obciążeniach podlegają skróceniu, czyli tzw. przykurczom, aby ustabilizować funkcję metaboliczną dysków i ruchową poszczególnych kręgów. Jeśli chcemy dotknąć palcami rąk do podłogi, z pozycji stojącej ze złączonymi razem nogami, wyprostowanymi w kolanach, w skłonie do przodu, nie jesteśmy w stanie tego zrobić, ze względu na przykurcze mięśni pleców, ud i podudzi. A powinniśmy, gdyż jest to nasza naturalna wrodzona zdolność czynnościowa. W wyniku procesu przykurczy mięśniowych zaczynających się w kręgosłupie następuje nierównowaga statyczno-dynamiczna i zmiana centralnej osi równowagi całego narządu ruchu, wywołująca patologiczną postawę ciała i skutkująca różnego rodzaju wadami kostno- stawowymi, jak np. szpotawe stopy, koślawe kolana, zgarbione plecy, skręcone biodra, skośna miednica, nierówne kończyny dolne i górne, nierówne ramiona, odstające łopatki itp.

Warto pokrótce wyjaśnić mechanizm przeciążeniowego wzmacniania i osłabiania mięśni z powodu „siedzącego trybu życia”. Główne funkcje, jakie muszą spełniać mięśnie to utrzymywanie naszej postawy oraz zachowanie powtarzalnego wzorca ruchowego. Z tego powodu dzieli się je na posturalne (statyczne), które utrzymują nasz „wzorzec postawy” i fazowe (dynamiczne), które utrzymują nasz „wzorzec ruchowy”. Oba rodzaje mięśni muszą pozostawać ze sobą we wzajemnej równowadze napięciowej dla spełniania swoich funkcji. Ich zadaniem jest współpraca koordynująca „wzorzec postawy” ze „wzorcem ruchowym”. Podkreślam tutaj znaczenie tych zależności, bo ta wiedza decyduje o tym, dlaczego „Ćwiczenia Równoważące” są skuteczne w usuwaniu dolegliwości kręgosłupowych.

Wskutek zaburzeń przeciążeniowych wszystkie mięśnie statyczne i dynamiczne tracą wydolność funkcjonalną, czyli swoją sprawność, ale w odmienny, przeciwstawny do siebie sposób, zaburzając ich wzajemną równowagę. Dla wystarczającego zrozumienia tematu można powiedzieć w skrócie, że mięśnie statyczne przeciążone są długotrwałymi pozycjami ułożeniowymi, od których ulegają skróceniu, co daje ich nadmierne wzmocnienie. Mięśnie dynamiczne przeciążone są długotrwałymi schematami ruchowymi. Ich włókna ulegają wydłużeniu, co daje ich nadmierne osłabienie, w stosunku do wzorców ukształtowanych okresem dojrzewania. W obydwu przypadkach nadmiernego skrócenia i nadmiernego wydłużenia, mamy do czynienia z patologią czynnościową mięśni, więzadeł, kości i stawów w postaci zaburzeń ich funkcji czy niewydolności wytrzymałościowej. Często kończy się to stanami zapalnymi lub uszkodzeniami ortopedyczno- traumatologicznymi. Te odruchowe reakcje naszych mięśni na przeciążenia mają zasadnicze znaczenie dla tworzącej się wówczas nierównowagi układu mięśniowego w całym ciele. Jego praca oparta jest na wzajemnych zależnościach tzw. antagonistycznych i synergistycznych relacji mięśniowych, tworzących łańcuchy kinematyczno -mechanicznych powiązań. W obydwu przypadkach po ustaniu przeciążeń i zrównoważeniu ich skutku np. aktywnością rekreacyjną wszystkie mięśnie uzyskują z powrotem swoje właściwości. Wielokrotne, nawykowe powtarzanie przeciążeń bez należnego relaksu i odpoczynku nie pozwala im uzyskać wszystkich swoich pierwotnych cech. Permanentne, długotrwałe przeciążenia powodują głębsze szkody w postaci zaburzenia nie tylko funkcjonalnego, ale także strukturalnego w ich budowie typu degeneracji i zwyrodnień mięśniowo-stawowych oraz ich uszkodzeń, jak naderwania ścięgien czy całkowite zerwania mięśni itp.

Od naszego trybu życia zależy, w jakim stopniu i które mięśnie z powyższego podziału tracą swoje właściwości fi zjologiczne i swoją funkcjonalność, czyli swoją wydolność. Tworząca się wówczas nierównowaga kinematyczno-mechaniczna wymaga właściwych ćwiczeń w celu jej naprawy. Wykonywanie powszechnie stosowanych rehabilitacyjnych ćwiczeń wzmacniających i rozciągających jest niewłaściwe, gdyż nie uwzględnia specyfi ki reakcji poszczególnych grup mięśniowych na ich przeciążeniowe zaburzenia statyczne lub dynamiczne, traktując wszystkie mięśnie w jednakowy sposób. To powoduje zaburzenia wynikające z tej nierównowagi, gdyż w dłuższym terminie narusza ona globalną homeostazę organizmu.

Procesy te zaczynają się najpierw w kręgosłupie. Objawia się to zablokowaniami ruchów segmentowych (pomiędzy kręgami) i wzmożonymi z tego powodu przeciążeniami stawów międzykręgowych i dysków. W efekcie doprowadza to do różnych schorzeń, niestety powszechnie już występujących, jak wypadnięty dysk (przepuklina jądra miażdżystego), rwa kulszowa i innych równie dokuczliwych dysfunkcji. Podjęcie w takiej sytuacji intensywnych terapii wzmacniających lub rozciągających mięśnie będzie pogarszało sytuację, ponieważ wtedy najbardziej potrzebujemy „Ćwiczeń Równoważących”. Dotyczy to wszystkich zawodów i wszystkich przedziałów wiekowych.

WŁAŚCIWA TERAPIA

Powinniśmy wiedzieć, że kręgosłup jest głównym ośrodkiem kinematyczno-mechanicznym koordynującym i utrzymującym siłę i wytrzymałość mięśni szkieletowych. Fizjologiczna sprawność ruchowa wszystkich stawów naszego ciała, poza ich kondycją metaboliczną, jest ściśle uwarunkowana sprawnością ruchową całego kręgosłupa, a siła naszych mięśni obwodowych uwarunkowana jest siłą głębokich mięśni przykręgosłupowych, sterujących ruchami wszystkich kręgów. To dlatego kręgosłup posiada ponad 100 połączeń stawowych, aby związane z nimi możliwości ruchowe pozwalały systemowi nerwowemu regulować wszystkie napięcia mięśniowe w całym ciele, w sposób skoordynowany i zrównoważony. Dla kręgosłupa, który może się zginać, prostować i skręcać jednocześnie w różnych kierunkach, oznacza to, że powinien on przynajmniej dwa razy dziennie zostać ustawiony w pozycji maksymalnie wyprostowanej, maksymalnie zgiętej do przodu i maksymalnie skręconej do lewego i do prawego boku, czyli w swoje skrajne pozycje związane z jego możliwościami ruchowymi z zachowaniem specjalnej wzajemnej koordynacji i kolejności tych ruchów w czasie wykonywania ćwiczeń. Ta kolejność i koordynacja jest bardzo ważna, gdyż powiązana jest z tzw. wzorcem ruchowym poszczególnych odcinków kręgosłupa i jego tzw. ruchaĆWICZENIE NR 3 Ze stojącej pionowej pozycji wyjściowej z nogami złączonymi razem, z kolanami wyprostowanymi, wykonujemy płynny ruch prostego skłonu najpierw głowy, a potem całego tułowia do przodu, z rękami wyciągniętymi do palców obydwu stóp, a następnie powrót do pozycji wyprostnej tą samą drogą. Podczas skłonu w dół robimy wydech, a podczas powrotu do pozycji stojącej, robimy wdech. mi sprzężonymi, których utrzymywanie w fi zjologicznej sprawności ma zasadnicze znaczenie dla naszego zdrowia.

Paradoksalnie, mimo tak dużej ilości stawów w kręgosłupie, zachowanie ich pełnej ruchomości wymaga niewiele trudu. Najwspanialszym do tego narzędziem są „Ćwiczenia Równoważące”, regulujące w sposób skoordynowany napięcia spoczynkowe i robocze wszystkich mięśni naszego ciała i pozostałych elementów budowy narządu ruchu takich jak stawy, więzadła, kości itp. Są to proste ćwiczenia, niewymagające żadnego fachowego nadzoru, angażujące tylko kilka minut naszego czasu porannego i wieczornego, które każdy z łatwością może wygospodarować.

„Ćwiczenia Równoważące” to ćwiczenia rozciągające mięśnie nadmiernie przykurczone i jednocześnie w tej samej chwili wzmacniające mięśnie nadmiernie osłabione. Te ćwiczenia przywracają prawidłową różnicę wzajemnych napięć roboczych między poszczególnymi mięśniami zgodnie z anatomiczną i fi zjologiczną właściwością tzw. ruchów sprzężonych kręgów, dzięki czemu odblokowują prawidłowy ruch całego kręgosłupa. Jest to najbardziej prawidłowa terapia czynnościowa.

Ruchy sprzężone to wzajemnie połączone ruchy kręgów, które ze względu na budowę anatomiczną wszystkich struktur kręgosłupa nie pozwalają wykonać osobno pojedynczego ruchu segmentu kręgowego w jednym kierunku. Przez przykurcze mięśniowe w patologiach czynnościowych kręgosłupa są one ograniczone lub niemożliwe do wykonania. Te zależności wykorzystywane są w „Ćwiczeniach Równoważących”. Podczas ich wykonywania, w ramach reakcji nerwowo-odruchowych oraz połączeń antagonistycznych i synergistycznych między poszczególnymi mięśniami, dochodzi do samoczynnego równoważenia napięć wszystkich mięśni statycznych i dynamicznych i odblokowywania sprzężonej ruchomości kręgów adekwatnie do trybu życia, jaki prowadzimy. Dzięki nim osiągamy globalną równowagę całego narządu ruchu dającą siłę do działania i lekkość codziennego funkcjonowania.

Ze względu na ich uniwersalność, powszechne zastosowanie dla wszystkich grup wiekowych, dużą skuteczność i łatwość samodzielnego wykonywania w warunkach domowych oraz rewelacyjną prostotę i skuteczność opartą na znajomości patofi zjologii zaburzeń kręgosłupowych zasługują one na miano „Magicznych Ćwiczeń Samoleczących Dolegliwości Kręgosłupowe”. Ale również dlatego, że często nie potrzeba już żadnej innej terapii. Ich systematyczne wykonywanie zapewnia zdrowie kręgosłupa oraz wszystkich stawów w całym narządzie ruchu.

Jeśli do tych ćwiczeń dołączymy jeszcze odpowiednie zdrowotne pozycje ułożeniowe oparte na wiedzy o anatomicznych tzw. ruchach niesprzężonych, które omówię w następnym artykule i uczynimy z nich nowe nawyki stania, siedzenia i spania pozbywając się starych, to otrzymamy zestaw magicznych pozycji ułożeniowych i ćwiczeń, które na zawsze są w stanie pozwolić nam pozbyć się dolegliwości kręgosłupowych i odkręgosłupowych. Jest tylko jeden warunek – muszą one zostać wdrożone w naszą codzienność. Powinniśmy wyrobić sobie dobry nawyk wykonywania tych ćwiczeń jak mycie zębów, dwa razy w ciągu dnia, rano i wieczorem, tak, aby stało się to naszą drugą naturą. To wystarczy, aby w pełni cieszyć się dobrym zdrowiem.

ĆWICZENIE NR 1

Ze stojącej pionowej pozycji wyjściowej w średnim rozkroku, z kolanami wyprostowanymi i stopami ułożonymi równolegle, wykonujemy płynny ruch, najpierw skrętu tułowia, a następnie skłonu do lewej nogi, z dłońmi założonymi prawa na lewą, w kierunku pięty lewej stopy, a następnie powrót do pozycji wyprostnej tą samą drogą. Podczas skłonu w dół robimy wydech, a podczas powrotu do pozycji stojącej robimy wdech.

ĆWICZENIE NR 2

Ze stojącej pionowej pozycji wyjściowej w średnim rozkroku, z kolanami wyprostowanymi, i stopami ułożonymi równolegle, wykonujemy płynny ruch, najpierw skrętu tułowia, a następnie skłonu do prawej nogi, z dłońmi założonymi lewa na prawą, w kierunku pięty prawej stopy, a następnie powrót do pozycji wyprostnej tą samą drogą. Podczas skłonu w dół robimy wydech, a podczas powrotu do pozycji stojącej robimy wdech.

ĆWICZENIE NR 3

Ze stojącej pionowej pozycji wyjściowej z nogami złączonymi razem, z kolanami wyprostowanymi, wykonujemy płynny ruch prostego skłonu najpierw głowy, a potem całego tułowia do przodu, z rękami wyciągniętymi do palców obydwu stóp, a następnie powrót do pozycji wyprostnej tą samą drogą. Podczas skłonu w dół robimy wydech, a podczas powrotu do pozycji stojącej, robimy wdech.

Powyższe „Ćwiczenia Równoważące” muszą być wykonywane bezpośrednio po sobie jako jeden kompletny zestaw ćwiczeniowy. W trakcie wykonywania ćwiczenia należy regularnie oddychać w odpowiedni sposób oraz nie wolno zginać nóg w kolanach, przesuwać stóp po podłożu, ani utrzymywać zadartej do góry głowy. Każde ze wskazanych ćwiczeń powtarzamy w ścisłej kolejności.

Najpierw wykonujemy ćwiczenie pierwsze (nr 1), potem ćwiczenie drugie (nr 2), a na końcu ćwiczenie trzecie (nr 3) naprzemiennie po sobie tzn. robimy najpierw skłon do lewej nogi, potem robimy skłon do prawej nogi, a potem skłon do przodu. Taki cykl „lewa noga – prawa noga – przód”, powtarzamy od 3 do 10 razy dla osób chorych, w zależności od naszej ogólnej kondycji fi zycznej i tego, jaka ilość ćwiczeń powoduje nasze lekkie zmęczenie. Pamiętajmy, że ze względu na różne patologie w naszym organizmie (nie tylko w narządzie ruchu), układ mięśniowo-więzadłowo-kostny jest nie w pełni wydolny, więc ćwiczenia nie mogą go przeciążać, tylko delikatnie stymulować do autokorekty jego napięć. Niewydolne funkcjonalnie mięśnie wskutek choroby, za bardzo stymulowane ćwiczeniami będą się kurczyć, zamiast się równoważyć. Dlatego Ilość powtórzeń nie może być większa od wskazanej, gdyż większa ilość nie równoważy mięśni i układu wegetatywnego chorej osoby, a wręcz przeciwnie przeciąża je. Szczególną uwagę należy zwrócić na tempo ćwiczeń, które musi być zsynchronizowane z oddechem. Ćwiczenia nie mogą być wykonywane w dynamicznym sportowym tempie, lecz w powolnym, relaksacyjnym rytmie spokojnego oddychania dostosowanego do wydolności oddechowej naszych płuc. Przy powolnym skłonie w dół (do końca naszych możliwości) robimy spokojny luźny wydech (oddech zaczyna się na górze, a kończy na dole), a następnie podczas spokojnego wdechu podnosimy się powolnym ruchem do góry (wdech zaczyna się na dole, a kończy na górze). Ćwiczenia wykonujemy dwa razy dziennie. Rano po porannej toalecie i wieczorem przed spaniem. I tylko tyle potrzeba, żeby były one skuteczne w usuwaniu patologii i równoważeniu narządu ruchu. Tutaj niczego nie da się przyśpieszyć. Wystarczy tylko odrobina cierpliwości i systematyczności, a efekty będą zdumiewające.

Chociaż ćwiczenia te wyglądają z pozoru na łatwe, to jednak ich prawidłowe wykonanie niejednej osobie przysparzać będzie trudności. Proszę się nie zniechęcać, kiedy okaże się, że w żadnym z tych skłonów nie dotykamy stóp. To przychodzi zdumiewająco szybko z czasem, kiedy jesteśmy systematyczni i cierpliwi.

Warto jeszcze powiedzieć, że kiedy „dorobiliśmy się” jakiejś poważnej patologii kręgosłupowej typu przepuklina jądra miażdżystego lub rwa kulszowa i jesteśmy w stanie ostrym tej choroby, to na wykonywanie tych ćwiczeń jest już za późno. Wtedy one już nam nie pomogą, a wręcz przeciwnie mogą zaostrzać proces chorobowy. Dlatego w stanie ostrym nie wykonujemy żadnych ćwiczeń, gdyż w takiej sytuacji najpierw trzeba nastawić kręgosłup i wyregulować napięcia robocze wszystkich tkanek około segmentowych u kręgarza, a dopiero potem można robić „Ćwiczenia Równoważące”, aby przywrócić pełną stabilizację wszystkich funkcji chorych miejsc.

Przy jakichkolwiek wątpliwościach zwracajmy się najpierw do lekarza lub wykwalifi kowanego terapeuty, do którego mamy zaufanie, żeby przede wszystkim sobie nie zaszkodzić.

Dla ciekawostki dodam, że przedstawione wyżej „Ćwiczenia Równoważące” mogą być wykonywane w innych sentencjach i ilościach powtórzeń niż wyżej opisane. Zalecane jest to w różnych przypadkach szczególnych zaburzeń chorobowych i różnych wadach postawy, z tą różnicą, że w innych ilościach, kombinacjach ruchowych i interwałach czasowych. Nadają się one doskonale również do tego, żeby skutecznie służyć zdrowym ludziom do znaczącego usprawniania ich kondycji fi zycznej niezależnie od wieku, a sportowcom do uchronienia ich przed wszelkiego rodzaju kontuzjami, na które narażeni są w czasie swojej kariery sportowej. Zainteresowanych poznaniem tych zależności zapraszam na prowadzone przeze mnie Kursy Nowoczesnego Kręgarstwa.


Archiwalne numery



Archiwalne numery

Nasi eksperci

Redakcja

Redakcja czasopisma Harmonia.
Twoje Zdrowie,
Twoja odpowiedzialność.

 

Prenumerata: 728 457 165
Stoiska wystawiennicze: 503 447 471
Bilety na konferencje: 728 457 165
Reklama: 503 447 471
Redakcja: 728 457 165

[email protected]
[email protected]
www.harmoniatwojezdrowie.com

facebook.com/harmoniatwojezdrowie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Dziękujemy, że korzystasz z legalnego źródła. Pamiętaj! Wydawca nie wyraża zgody na pobieranie, kopiowanie, powielanie i udostępnianie materiałów bez zgody Wydawcy poza portalem harmoniatwojezdrowie.com. Pobieranie, kopiowanie i powielanie materiału opublikowanych w portalu Harmonia Twoje Zdrowie Twoja Odpowiedzialność bez zgody Wydawcy to poważne przestępstwo. Jeśli chcesz możesz udostępnić link do portalu w mediach społecznościowych.

Zobacz koniecznie

Nagranie z konferencji „Czego Ci lekarz nie powie” 13.11.2021 z G2 Arena Jasionka k. Rzeszowa

zobacz teraz

COOKIES

Korzystamy z Cookies, by zapewnić Ci dostęp do informacji, wszystkich oferowanych usług, by gromadzić informacje związane z korzystaniem z serwisu, a także wyświetlać reklamy dopasowane do użytkowników. Stosowane przez nas pliki typu cookies umożliwiają właściwe wyświetlanie treści, analizę ruchu internetowego, ruchu reklamowego, a także utrzymanie sesji po zalogowaniu. Można wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach przeglądarki. Korzystanie z naszego serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Korzystając z naszej strony wyrażasz zgodę na używanie Cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.