2018-11-01

Czy mózg może tańczyć ...i czy taniec może leczyć? Część I

Dzień dobry Panie Doktorze, przy okazji dzisiejszego spotkania chciałabym wrócić do kwestii, o której zaledwie wspomnieliśmy kiedyś, rozmawiając o Pańskich zainteresowaniach.

Warto przeczytać...
zdjęcie
UDOSTĘPNIJ:

Chodzi mianowicie o taniec. Niedawno, w czasie jednego z wykładów słyszałam, że jest to najlepsza forma ruchu, jeśli chodzi o efektywność, biorąc pod uwagę czas poświęcony a uzyskany korzystny wpływ na organizm. Czy jest Pan w stanie przybliżyć czytelnikom fizjologiczno- biochemiczną podbudowę tej aktywności?

Dzień dobry, możemy spróbować. Biorąc jednak pod uwagę badania prowadzone w tym zakresie w ostatnich dwudziestu latach, obawiam się, że nie wyczerpiemy dzisiaj tematu.

Nawet, jeśli miało by się tak stać, to zacznijmy chociaż, a dokończymy przy okazji kolejnego spotkania.

Taniec jest nadzwyczajnym narzędziem eksploracji, zrozumienia, wyrażania i inteligencji naszego ciała. Dzięki niemu ciało potrafi „wyciągnąć” maksimum ze swojego otoczenia. Praktycznie każdy krok pozwala na niebywałe odkrycia, jeśli chodzi o nasz mózg. Zupełnie od niedawna wiadomo, że nasze mięśnie wydzielają całą gamę substancji zwanych myokinami, a wśród nich czynniki wzrostu, czynniki prozapalne i przeciwzapalne, regulatory metaboliczne (w tym regulator leptyny, a zatem związek z tkanką tłuszczową), regulatory ekspresji genów (a zatem kolejny czynnik wchodzący w zakres epigenetyki) oraz całą gamę hormonów i molekuł, których funkcji jeszcze nie znamy.

Ale skoro tak, to może niekoniecznie trzeba tańczyć, wystarczy się poruszać w inny sposób.

Na pierwszy rzut oka tak mogłoby się wydawać, jednak zaledwie rozpocząłem przedstawiać całą sieć efektów. Ale skoro poruszyła Pani tę kwestię, to odniosę się od razu do niej. Badania (Yeo, Woo i zespół, 2012) pokazują, że ćwiczenia umiarkowane i niekoniecznie kończące się wyczerpaniem powodują uwolnienie o wiele większej ilości myokin niż ćwiczenia intensywne. Nasze ciało zostaje wówczas „wzbogacone” o hormon wzrostu, insulinopodobny czynnik wzrostu, BDGN, czyli mózgopochodny czynnik neurotropowy, FGF21, czyli fibroblastyczny czynnik wzrostu, testosteron. Okazuje się, że ze względu na swoją masę mięśnie stanowią największy gruczoł endokrynny. Typ myokin zmienia się i zależy od grupy mięśni, która ulega skurczowi, jak również od cyklu okołodobowego, co wskazuje na istotność regularności. To wyjaśnienie oczywiście nie jest w dalszym ciągu specyficzne dla tańca, przytoczę więc kolejne badania, które zawężają zdecydowanie bardziej rodzaj ruchu. W 2017 r. Muller, Rehfeld i zespół prowadzili badania w dwóch grupach liczących 22 seniorów w wieku 63 – 80 lat, w dobrym stanie zdrowia. Badania były wstępnie przewidziane na 18 miesięcy. Jedna grupa podjęła regularne zajęcia taneczne, druga – powtarzalne ćwiczenia fizyczne o niezbyt dużym obciążeniu. Już po 6 miesiącach okazało się, że w grupie osób tańczących stwierdzono znaczące pogrubienie istoty szarej w okolicy zakrętu przyśrodkowego, co dowodzi jednoznacznie, że to taniec, a nie powtarzalne ćwiczenia, sprzyja powstawaniu istoty szarej mózgu. Ponadto, u tej samej grupy tancerzy stwierdzono zwiększony poziom czynników wzrostu neuronów, co z kolei wskazuje na udział drogi hormonalnej w zależności taniec - mózg. Kolejną istotną obserwacją było stwierdzenie powiększenia objętości regionu przyhipokampowego, struktury zasadniczej, jeśli chodzi o funkcjonowanie pamięci. To potwierdza właściwie wcześniejsze obserwacje, jeśli chodzi o wpływ tańca na poprawę pamięci. Na podstawie tych właśnie konstatacji badacze wysunęli jednoznaczny wniosek co do wpływu regularnych zajęć tanecznych, z obowiązkową nauką nowych kroków, na poprawę funkcjonowania mózgu oraz ich wyższości w tym zakresie w stosunku do powtarzalnych, umiarkowanych ćwiczeń fizycznych.

No tak, to już jest zdecydowanie bardziej przekonujące.

A to dopiero wstęp do odkryć ostatniego dwudziestolecia, jeśli chodzi o taniec. Zapewne jest Pani przekonana, jak zresztą większość społeczeństwa, że inteligencja związana z ciałem pozostaje raczej anegdotyczna w stosunku do tej, którą nabywamy dzięki lekturze książki albo uczestnictwie w wykładzie, np. filozofii czy matematyki. No cóż, w rzeczywistości każda książka, każdy wykład mogą być przyswojone tylko i wyłącznie przez mózg, który został do tego przygotowany. A to właśnie przygotowanie „funduje” ciało dzięki serii doświadczeń, poprzez sieć narządów zmysłów, czyniąc nasz mózg coraz bardziej zdolnym do przyjmowania i zarządzania złożonymi konceptami abstrakcyjnymi i wirtualnymi. U człowieka powstanie mózgu ma bezpośredni związek ze spontanicznymi skurczami mięśniowymi płodu. Owe mikroskurcze stymulują powstanie sieci włókien nerwowych i połączeń między nimi, które zaczynają wysyłać, zwrotnie, bodźce do mięśni, aby uczynić kontrolę motoryczną coraz bardziej wyrafinowaną. Z tego punktu widzenia łatwiej dostrzec, że sprawniejsze i bardziej złożone używanie ciała sprzyja optymizacji mózgu.

Zagadnienie, które wydawało mi się na początku dosyć banalne, staje się coraz bardziej nieprawdopodobne.

To proszę posłuchać jeszcze kolejnego odkrycia. Powstające w życiu płodowym mięśnie, ale również mięśnie w dzieciństwie, podczas fazy snu zwanej REM, powodują bardzo małe skurcze zwane „twitches”. Bardzo długo sądzono, że te mikroskurcze są bez najmniejszego znaczenia. Dzięki badaniom wiemy dzisiaj, że są one kluczowe dla rozwoju całości jednostki, jaką stanowi połączenie ciało - mózg. Nie będąc w żaden sposób przypadkowymi, działają według ściśle skoordynowanego rytmu i okazują się zasadnicze dla rozwoju zarówno układu nerwowego, jak i kości oraz stawów (Blumberg i Dooley, 2017). Połączenia, zarówno w obrębie samego mózgu, jak i pomiędzy mózgiem a ciałem, są związane z aktywnością mięśni, które od momentu ich pojawienia się w życiu płodowym zaczynają wykonywać ruchy, wydawałoby się, zupełnie bezużyteczne. W rzeczywistości stanowią one permanentny stymulator elektryczny pozwalający na właściwą organizację systemu czuciowo-ruchowego. Powstałe w ten sposób neurony i ich połączenia stymulują mięśnie, które doprowadziły do ich (neuronów i połączeń) wykształcenia. I to właśnie „tam i z powrotem” wzajemne bodźcowanie powoduje powstanie obwodów neuronalnych odpowiedzialnych za ruchy typowe, które dostrzegamy u płodu czy noworodka. Na tym zresztą można opierać diagnostykę ewentualnych zmian mózgu noworodka – po prostu obserwując jego ruchy. Na marginesie dodam, że tego typu ewolucje połączeń „cielesno-mózgowych” leżą u podłoża zmian, które sprawiają, że wieczorem matka ustala coś z dzieckiem odnośnie następnego dnia, dziecko budzi się rano i... już ma zupełnie inne „widzenie”, próbując się „wymigać” od tego, co przypomina mu matka w sprawie ustaleń z dnia poprzedniego... Jest to efekt zmian, jakie zaszły w zakresie połączeń wewnątrzmózgowych, w wyniku czego jest to już „inny mózg” i „inne dziecko”. Po ruchach „mimowolnych” w okresie płodowym możemy obserwować podobne już po urodzeniu. Najczęściej są one sprowadzone przez otoczenie do „wiercenia się”. One również zostały w ostatnich latach poddane badaniom (Precht, Einspieler i współprac., 1997). Badano 130 dzieci, aż do ukończenia przez nich 2 roku życia. Zaobserwowano, że 96% dzieci, u których występowało, jeśli tak to można ująć, „normalne wiercenie”, wykazywało wzorcowy rozwój neurologiczny. Natomiast u dzieci, u których wiercenie nie występowało lub było „anormalne”, były w późniejszym okresie diagnozowane z jakimś zaburzeniem neurologicznym.Ale wróćmy do tematu zasadniczego...

Tak mnie to zaintrygowało, że nie wydaje mi się nawet, żebyśmy z niego zeszli...

Kolejnym, istotnym elementem, jeśli mówimy o niezwykłych korzyściach tańca, jest móżdżek. Często pomijany, jako mniej istotny, no bo... wiadomo - istota szara, inteligencja. Tymczasem, wie Pani, że ilość neuronów w móżdżku jest szacowana na 69 mld, podczas gdy w całej pozostałej części mózgu na... 16 mld. To bardzo mało zbadana część mózgu. Dotychczas sądzono, że odpowiada za koordynację ruchową. Każdy, kto uczył się, np. jazdy samochodem czy gry na nieco bardziej złożonym instrumencie, pamięta początkową „niemożliwość” zarządzania tymi wszystkimi czynnościami jednocześnie, a po kilku tygodniach/ miesiącach to „robiło się samo”, automatycznie. To właśnie dzięki móżdżkowi. Kolejne odkrycia miały miejsce, kiedy nie potrafiono wytłumaczyć, jak to się dzieje, że czasami przy uszkodzeniu móżdżku nie obserwuje się konsekwencji motorycznych, a zaburzenia typu poznawczego lub emocjonalnego. W 1996 r. Jeremy Schmanhmann wysunął argumenty pozwalające stwierdzić, że koordynacja ruchowa i myślowa są ze sobą powiązane, a zarządzanie myśleniem konceptualnym spoczywa na tych samych mechanizmach co zarządzanie ruchowe. Strukturalnie – móżdżek łączy różne strefy mózgu dedykowane funkcjom skojarzeniowym i paralimbicznym, czyli poznawczym i emocjonalnym, podobnie jak ma to miejsce w przypadku stref czuciowo- ruchowych. Mówiąc inaczej – dochodzi do automatyzacji zarządzania konceptem w taki sam sposób, jak dochodzi do automatyzacji zarządzania ruchowego przy uderzeniu piłeczki golfowej. I wszystkie te odkrycia są całkowicie weryfikowalne przy pomocy funkcjonalnych badań neuroobrazowych, wystarczy zobaczyć, jeśli ktoś „nie wierzy”. Doskonale widać np., jak część brzuszna jądra zębatego mózdżku wysyła sygnały do okolicy czołowej i ciemieniowej kory mózgu, które są odpowiedzialne za zapamiętywanie wykonywanych ruchów i tam przygotowywany jest plan odpowiedzi, a przy okazji nauka zasad i reguł.

Robi to coraz większe wrażenie, daleko wykraczające poza to, czego się spodziewałam, prosząc Pana o naświetlenie tego tematu.

Kończąc dzisiejsze spotkanie, niejako w ramach podsumowania, powiem jeszcze tylko, że wszystko, co wiemy, dostało się do naszego mózgu poprzez zmysły, które skojarzyły doznania z pewnymi wartościami konceptualnymi. Ten mechanizm, który pozwala nam na myślenie w sposób abstrakcyjny, jest dziełem móżdżku. I tu jesteśmy coraz bliżej kolejnych kroków paso doble, bo taki właśnie jest ten cudowny mechanizm. Dziękuję za rozmowę.

W przygotowaniu artykułu wykorzystane zostały najnowsze prace zebrane przez Lucy Vincent – neurobiolog w „Faites danser votre cerveau”!

Więcej wiedzy na temat zdrowia zdobędziesz na konferencji pt. Czego Ci lekarz nie powie

Te artykuły zyskują na popularności

Harmonia 2015 wrzesień-paździe...
miniaturka
2015-09-01

Cholesterolowa norma na zamówienie

Ci, którzy się tym interesują wiedzą, że od ponad 20 lat nie opracowano żadnego nowego antybiotyku. Niemniej jednak, szczególnie w przypadku zakażenia bakteryjnego, antybiotyki...

Harmonia 2019 wrzesień-paździe...
miniaturka
2019-09-01

Ozonowanie krwi – skuteczna stymulacja układu odpornościowego

Czym jest terapia ozonem?

Medyczny ozon jest zawsze mieszaniną najczystszego ozonu i najczystszego tlenu.


Harmonia 2019 marzec-kwiecień
miniaturka
2019-03-01

Czego nie wiemy o statynach?

Statyny to związki tzw. inhibitorów reduktazy HMG-CoA. Odkryto je stosunkowo niedawno, bo dopiero w 1973 roku. Statyny zostały wprowadzone do obrotu handlowego w 1987 roku. Wprowadziła...

Choroby cywilizacyjne
miniaturka
2020-09-01

Przechytrzyć cukrzycę. Część 1

Aby garstka mogła dobrze żyć, tłumy muszą umierać.

Wyścig z czasem


Lekarz, specjalista Medycyny Tropikalnej i Medycyny Podróży. Studiował w Strasburgu oraz Nancy. Członek Europejskiego Centrum Studiów C.G. Junga w Strasburgu. Wykładowca na kierunku naturoterapia GWSP w zakresie profilaktyki, detoksykacji oraz suplementacji.
Harmonia 2018 listopad-grudzień (wydanie cyfrowe)

Archiwalne numery



Archiwalne numery

Nasi eksperci

Redakcja

Redakcja czasopisma Harmonia.
Twoje Zdrowie,
Twoja odpowiedzialność.

 

Prenumerata: 728 457 165
Stoiska wystawiennicze: 503 447 471
Bilety na konferencje: 728 457 165
Reklama: 503 447 471
Redakcja: 728 457 165

[email protected]
[email protected]
www.harmoniatwojezdrowie.com

facebook.com/harmoniatwojezdrowie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Dziękujemy, że korzystasz z legalnego źródła. Pamiętaj! Wydawca nie wyraża zgody na pobieranie, kopiowanie, powielanie i udostępnianie materiałów bez zgody Wydawcy poza portalem harmoniatwojezdrowie.com. Pobieranie, kopiowanie i powielanie materiału opublikowanych w portalu Harmonia Twoje Zdrowie Twoja Odpowiedzialność bez zgody Wydawcy to poważne przestępstwo. Jeśli chcesz możesz udostępnić link do portalu w mediach społecznościowych.

Zobacz koniecznie

Nagranie z konferencji „Czego Ci lekarz nie powie” 13.11.2021 z G2 Arena Jasionka k. Rzeszowa

zobacz teraz

COOKIES

Korzystamy z Cookies, by zapewnić Ci dostęp do informacji, wszystkich oferowanych usług, by gromadzić informacje związane z korzystaniem z serwisu, a także wyświetlać reklamy dopasowane do użytkowników. Stosowane przez nas pliki typu cookies umożliwiają właściwe wyświetlanie treści, analizę ruchu internetowego, ruchu reklamowego, a także utrzymanie sesji po zalogowaniu. Można wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach przeglądarki. Korzystanie z naszego serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Korzystając z naszej strony wyrażasz zgodę na używanie Cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.