2021-03-01

Czy to jeszcze smutek, czy już depresja?

Znany psychiatra i psychoterapeuta prof. Bogdan de Barbaro w swoim wystąpieniu wygłoszonym w ramach Strefy Psyche SWPS, opowiedział o współczesnym dylemacie, który dotyka potrzeby rozróżnienia pomiędzy smutkiem a depresją.

Psychologia
zdjęcie
UDOSTĘPNIJ:

Jak rozróżnić, kiedy stan psychiczny, który nazywamy depresją, jest zdrowym smutkiem, stanowiącym odpowiedź na trudne momenty obecne w życiu każdego człowieka, a kiedy staje się on elementem choroby? Gdzie istnieje i przez kogo wyznaczana jest granica pomiędzy jednym a drugim? Czy jest tak, że w dzisiejszych czasach coraz rzadziej myślimy o smutku, jak o naturalnej i przemijającej emocji, będącej następstwem różnych zdarzeń? A może jest raczej tak, że gdy pojawia się obniżenie nastroju, niechęć do podejmowania rutynowych działań, gdy nie cieszy perspektywa spotkań ze znajomymi, ani życie w ogóle, to czy wtedy, zamiast poszukiwania różnych innych dostępnych rozwiązań, zaczynamy podejrzewać, że stan, jakiego doświadczamy, to już depresja?

Przy rozważaniach na temat depresji warto przedstawić kilka teoretycznych informacji ogólnych, co może pozwoli lepiej zrozumieć złożony charakter choroby. Depresję zalicza się do zaburzeń przyczyniających się do zmian nastroju i aktywności. Encyklopedyczny słownik Psychiatrii (w: Korzeniowski, Pużyński,1986) podaje defi nicję depresji, która mówi o tym, że jest ona „chorobowym zaburzeniem życia uczuciowego, której osiowym objawem jest dominujące uczucie smutku, przygnębienie, zniechęcenie oraz ujemny ton uczuciowy towarzyszący ogółowi przeżyć” (s. 99).

Amerykański podręcznik klasyfi - kacji zaburzeń psychicznych DSM-5 uwzględnia osiem różnych rodzajów zaburzeń depresyjnych, kierujących się własnymi kryteriami diagnostycznymi. Mogą być one związane z:

  • doświadczaniem poważnych chorób (np. nowotwory);
  • z etapem rozwoju człowieka i zaburzeń nastroju typowych dla tego okresu (np. zaburzenia regulacji nastroju występujące w dzieciństwie, zaburzenia nastroju związane z menopauzą);
  • przyjmowaniem różnych substancji czy leków.

Kiedy myślimy o depresji, nie sposób pominąć wpływu traumatycznych wydarzeń życiowych na powstawanie tego zaburzenia. Czynnikiem, który wydaje się kluczowy dla odróżnienia depresji od naturalnego obniżenia nastroju, jest m.in. nasilenie stanu chorobowego, czas utrzymywania się zaburzenia oraz jego negatywny wpływ na codzienne funkcjonowanie człowieka. Trzeba też wiedzieć, że depresja pojawia się często w postaci zamaskowanej i u wielu chorych daje somatyczne objawy lub przejawia się poprzez inne zaburzenia psychiczne. Powyższe informacje mogą być użyteczne do zrozumienia, że do postawienia rzetelnej diagnozy depresji istotna jest specjalistyczna ocena kliniczna, nie zaś kierowanie się jedynie subiektywną czy obiegową oceną jej przeżywania.

Świat wewnętrznych przeżyć każdego człowieka determinuje silnie subiektywne postrzeganie i ocenę własnego stanu psychicznego, i często prowadzi do różnych prób defi niowania tego stanu. Wiele osób doświadczających znaczącego obniżenia nastroju bądź obserwujących bliskich w ich psychicznym cierpieniu zastanawia się, czym kierować się przy podjęciu decyzji o konsultacji psychologicznej lub psychiatrycznej, która jest wskazana przy podejrzeniu depresji? Po czym poznać, czy obniżenie nastroju oraz inne niepokojące objawy są poważne i mogą świadczyć o chorobie? I wreszcie - jak rozróżnić zdrowy smutek od depresji klinicznej?

Uczucie smutku czy przygnębienia jest emocją o charakterze zazwyczaj krótkotrwałym, której przyczynę można często powiązać z konkretnym wydarzeniem. W zaburzeniu depresyjnym uczucie przygnębienia może utrzymywać się przez kilka bądź wiele tygodni, a nawet miesięcy. Depresji towarzyszą wyraźnie zauważalne objawy na wielu płaszczyznach funkcjonowania jednocześnie.

W wymiarze fizjologicznym można zauważyć:

  • zaburzenia snu (bezsenność lub – przeciwnie – nadmierną senność);
  • zaburzenia jedzenia skutkujące zmianą masy ciała (zazwyczaj utratą apetytu, ale też, choć rzadziej, jego wzrostem);
  • zaburzenia popędu płciowego (nadmierny bądź obniżony);
  • niepokój;
  • przekonanie o ogólnym złym stanie zdrowia. W wymiarze poznawczym można zaobserwować:
  • pesymizm;
  • trudności w podejmowaniu decyzji;
  • myśli samobójcze;
  • nadmierne skoncentrowanie na sobie;
  • poczucie braku kontroli;
  • skłonność do uogólniania;
  • zauważalną sztywność w myśleniu.

W wymiarze zachowania charakterystyczne dla depresji są:

  • wyraźne spowolnienie psychoruchowe związane ze zmęczeniem (w przypadku dzieci i młodzieży może pojawić się nadmierne pobudzenie);
  • napady płaczu niezwiązane często z sytuacją, która je wywołała;
  • popadanie w uzależnienia, zachowania kompulsywne;
  • znacząca siła reakcji – wyładowywanie się lub – przeciwnie – poddawanie się, przejawianie perfekcjonizmu.

W wymiarze emocji chory przejawia często:

  • brak satysfakcji;
  • częstą ambiwalencję uczuć;
  • osłabienie więzi emocjonalnych;
  • poczucie bezsilności i smutku;
  • nieadekwatne, często nadmierne poczucie winy;
  • skłonność do irytowania się;
  • utrata motywacji;
  • lęk.

W obszarze relacji z innymi osoba w depresji:

  • często przyjmuje postawę ofi ary;
  • nadmiernie reaguje na innych;
  • wycofuje się i izoluje;
  • wykazuje nadmierną potrzebę akceptacji przy jednoczesnej skłonności do poświęcania się i przesadnej odpowiedzialności za innych;
  • jest krytyczna wobec innych oraz przejawia trudności w rozpoznawaniu i wyrażaniu emocji.

W przypadku zwyczajnego smutku powyższe objawy raczej nie współwystępują, nie występują jednocześnie oraz nie utrzymują się tak długo i w takim nasileniu jak w depresji. Depresja często bywa następstwem trudnych, traumatycznych wydarzeń, ale może pojawić się bez konkretnej przyczyny, mogłoby się wydawać, nagle i bez uzasadnienia. Niechorobowy smutek jest zwykle adekwatny do przyczyny jego powstania, a przygnębienie nie jest tak głębokie, nadmiarowe i długotrwałe, jak w przypadku zaburzeń depresyjnych. Smutek przemija, jego występowanie nie zakłóca znacząco codziennego funkcjonowania, rodzinnego czy zawodowego, a osoba, która go doświadcza, posiada umiejętności do poradzenia sobie z trudnościami zewnętrznymi oraz przeżyciami wewnętrznymi i potrafi dokonać realistycznej oceny sytuacji, w jakiej się znajduje. W depresji zdolność do adekwatnej analizy własnych emocji i myśli jest znacznie skrzywiona (a ich funkcja w chorobie jest często albo niedoszacowana, albo wyolbrzymiona), podobnie jak umiejętność oceny wpływu na własną sytuację.

Pomimo uznania formalnych kryteriów objawowych, którymi należy kierować się w rozpoznaniu depresji, niezmiernie ważne wydaje się spojrzenie na chorobę przede wszystkim w kategoriach cierpienia człowieka. Ten aspekt wydaje się bowiem kluczowy, jeżeli przyjrzymy się znikomej ilości pacjentów z depresją, którzy sięgają po specjalistyczną pomoc. Człowiek w depresji doświadcza przemożnej bezsilności, jakby znalazł się w więzieniu własnego, nowego i niezrozumiałego istnienia, w pomieszczeniu bez wyjścia, w wewnętrznej ciemności, bierności i rozpaczy, samotny wśród ludzi, obcy dla siebie i dla innych. Decyzja o podjęciu leczenia wymaga często wsparcia bliskich osób. Depresja to choroba, ale nie każdy smutek jest depresją. Przeżywanie naturalnego smutku jest potrzebne, gdyż pozwala nam trwać w przeżywaniu tego, co ważne, uporządkować różne inne emocje, a kiedy można, wrócić do równowagi emocjonalnej.

Bibliografia

  • Yapko, M. (2002) Kiedy życie boli. Gdańsk: GWP
  • Bogdan de Barbaro, Jeszcze smutek czy już depresja? Wykład Strefy Psyche SWPS
  • Heitzman, J.(red.) Zaburzenia depresyjne DSM-5
  • fKorzeniowski L, Pużyński S. (red.). Encyklopedyczny słownik Psychiatrii, w: Grzesiuk L. (red.) (1995) Psychoterapia. Warszawa: PWN

Więcej wiedzy na temat zdrowia zdobędziesz na konferencji pt. Czego Ci lekarz nie powie

Te artykuły zyskują na popularności

Harmonia 2016 wrzesień-paździe...
miniaturka
2016-09-01

Niegrzeczne dzieci mają łatwiej

Dzieci tych samych rodziców, rozdanie z tej samej puli genów, te same metody wychowawcze i zupełnie inny efekt. Powodów jest kilka. Ważny z nich to psychofizyczne predyspozycje...

Harmonia 2018 styczeń-luty
miniaturka
2018-01-01

Alergia na hejt

Hejt, czy jest już zjawiskiem powszechnym? Z czego wynika i jak sobie z nim radzić? Jesteśmy na niego uczuleni, czy jesteśmy odporni?


Harmonia 2022 styczeń-luty
miniaturka
2022-01-01

W toksycznym kręgu

To, w jakiej rodzinie dorastamy, ma ogromny wpływ na całe nasze życie. Jeśli w rodzinnym domu mamy do czynienia z narcyzem bądź narcyzą, jesteśmy potencjalną ofi arą narcystycznego...

Harmonia 2022 listopad-grudzień
miniaturka
2022-11-01

Poczucie własnej wartości

Budowa poczucia własnej wartości jest procesem wieloetapowym. Zaczyna się już od urodzenia, poprzez kontakt i relacje z rodzicami, opiekunami, a przede wszystkim z matką.


Psycholog, psychoterapeuta, trener rozwoju osobistego. Zajmuje się udzielaniem pomocy psychologicznej osobom dorosłym oraz młodzieży. Wiedzę i doświadczenie psychoterapeutyczne zdobywa w Polskim Instytucie Ericksonowskim. Zawodowo i badawczo interesuje się wpływem stylu życia (diety, aktywności fizycznej, czynników osobowościowych i środowiskowych) na poziom zdrowia psychofizycznego, a także jego wpływem na rozwój chorób autoimmunologicznych. Na co dzień pracuje w VITALCLINICA w Jelonku koło Poznania. www.vitalclinica.pl
Harmonia 2021 marzec-kwiecień (wydanie cyfrowe)

Archiwalne numery



Archiwalne numery

Nasi eksperci

Redakcja

Redakcja czasopisma Harmonia.
Twoje Zdrowie,
Twoja odpowiedzialność.

 

Prenumerata: 728 457 165
Stoiska wystawiennicze: 503 447 471
Bilety na konferencje: 728 457 165
Reklama: 503 447 471
Redakcja: 728 457 165

[email protected]
[email protected]
www.harmoniatwojezdrowie.com

facebook.com/harmoniatwojezdrowie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Dziękujemy, że korzystasz z legalnego źródła. Pamiętaj! Wydawca nie wyraża zgody na pobieranie, kopiowanie, powielanie i udostępnianie materiałów bez zgody Wydawcy poza portalem harmoniatwojezdrowie.com. Pobieranie, kopiowanie i powielanie materiału opublikowanych w portalu Harmonia Twoje Zdrowie Twoja Odpowiedzialność bez zgody Wydawcy to poważne przestępstwo. Jeśli chcesz możesz udostępnić link do portalu w mediach społecznościowych.

Zobacz koniecznie

Nagranie z konferencji „Czego Ci lekarz nie powie” 13.11.2021 z G2 Arena Jasionka k. Rzeszowa

zobacz teraz

COOKIES

Korzystamy z Cookies, by zapewnić Ci dostęp do informacji, wszystkich oferowanych usług, by gromadzić informacje związane z korzystaniem z serwisu, a także wyświetlać reklamy dopasowane do użytkowników. Stosowane przez nas pliki typu cookies umożliwiają właściwe wyświetlanie treści, analizę ruchu internetowego, ruchu reklamowego, a także utrzymanie sesji po zalogowaniu. Można wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach przeglądarki. Korzystanie z naszego serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Korzystając z naszej strony wyrażasz zgodę na używanie Cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.