2018-07-01

Fitoterapia migrenowych bólów głowy

Niegdyś uważano, że migrena to choroba dotykająca wyłącznie arystokratów lub intelektualistów. Dziś wiadomo, że to bzdura, bo problem ten może dotyczyć każdego, choć znacznie częściej dotyka kobiet. Szacuje się, że na migreny uskarża się co dziesiąta osoba, z czego aż 75% to właśnie kobiety! Niestety leczenie migren nie należy do najłatwiejszych. Dlaczego?

Ziołolecznictwo...
zdjęcie
UDOSTĘPNIJ:

Zapewne dlatego, że ciągle nie do końca poznano mechanizmy jej powstawania. Oczywiście przeprowadzono na ten temat już bardzo wiele badań naukowych, prezentują one jednak często bardzo różne teorie i tak naprawdę żadna do końca nie została potwierdzona. Niewątpliwie jednak jest to schorzenie złożone, obejmujące zarówno układ nerwowy, jak i naczyniowy. Jedna z najczęściej prezentowanych hipotez zakłada, że migrena może być skutkiem zaburzeń w uwalnianiu serotoniny z zakończeń nerwowych. Badania dowodzą, że podczas ataku migrenowego poziom serotoniny we krwi nadmiernie wzrasta – faza skurczu naczyń, a następnie gwałtownie maleje – faza rozkurczu naczyń.

Okazuje się także, że jest to dolegliwość dziedziczna. Jak zatem sobie pomóc? Niestety syntetyczne leki stosowane w terapii migren, zwłaszcza te pierwszego wyboru, jak paracetamol, ibuprofen czy aspiryna, leczą wyłącznie objawy, a w przypadku silnych ataków bywają nieskuteczne. Ponadto ich przewlekłe przyjmowanie może nieść ze sobą niekorzystne działanie, jak chociażby uszkadzanie błony śluzowej żołądka. Alternatywę stanowi fitoterapia. Istnieją bowiem surowce roślinne o potwierdzonym naukowo działaniu związanym nie tylko z łagodzeniem przykrych objawów migreny, ale i zmniejszaniem częstości występowania ataków, niekiedy po ich całkowitą eliminację.

Złocień i lepiężnik, czyli profilaktyka przede wszystkim…

Złocień maruna lub wrotycz maruna (łac. Tanacetum parthenium L.) – tę roślinę zna obecnie już wielu „migrenowców”. Słowo klucz stanowi tutaj partenolid– lakton seskwiterpenowy należący do grupy germakranolidów. Związek ten jest obecny przede wszystkim w nadziemnych częściach rośliny, szczególnie w liściach. Jeśli cierpisz na regularne migreny i posiadasz złocienia w swoim ogrodzie, możesz profilaktycznie żuć codziennie 1-2 listki. Niegdyś powszechnie praktykowano to chociażby w Anglii i to właśnie tam na przełomie lat 70. i 80. XX wieku narodziło się duże zainteresowanie złocieniem właśnie w kontekście leczenia migren. Wtedy to opublikowano doniesienie o korzystnym działaniu liści rośliny, polegającym na łagodzeniu ataków migreny wśród cierpiących na nią Walijczyków. Pociągnęło to za sobą falę kolejnych badań nad surowcem, niemniej warto zaznaczyć, że złocień znany był już dużo wcześniej. Jeden z pierwszych źródłowych opisów zastosowań medycznych tej rośliny w Europie znajdujemy w dziele „De materia medica” Dioskuridesa (ok. 50 r.n.e.). Obecnie wrotycz maruna to roślina u nas już całkiem popularna, jednak, mimo oczywistych różnic, często bywa mylona z rumiankiem. Należą do tej samej rodziny – astrowatych, ale jego języczkowate kwiaty nie są tak długie i podwinięte do dołu, jak u rumianku. Choć złocienia uprawia się głównie dla ozdoby, bardzo często spotkać go można dziko rosnącego, np. na rumowiskach. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Do celów leczniczych najlepiej pozyskiwać surowiec w początkowym okresie jego kwitnienia, ścinając 10-15 cm nad ziemią. Dzięki obecności partenolidu wywiera on działanie antyagregacyjne, hamujące uwalnianie histaminy i serotoniny, zapobiega syntezie prozapalnych prostaglandyn, a także działa rozkurczająco. W efekcie przyjmowania preparatów ze złocieniem zmniejsza się nasilenie bólu migrenowego lub zanika on całkowicie. Ponadto surowiec znosi uczucie mdłości, a nawet symptomy charakterystyczne dla migreny z aurą. Już 2-3 miesięczna kuracja preparatami złocienia może znacząco zmniejszyć częstość występowania ataków, a nawet całkowicie je wyeliminować. Jak wykazały badania, bardzo korzystnie jest łączyć złocienia z korą wierzby. Na podstawie jednego z doświadczeń dowiedziono, że połączenie złocienia maruny i kory wierzby zmniejszało liczbę ataków migreny o 57,2% po 6 tygodniach leczenia, o 61,7% po 12 tygodniach, obniżało również ich nasilenie i czas trwania. Innym surowcem, z którym warto komponować złocienia, jest kłącze imbiru, również uznawane za środek o działaniu przeciwmigrenowym. Udowodniono, że w przypadku ataku migrenowego sproszkowane kłącze imbiru działa porównywalnie z lekiem syntetycznym, jakim jest sumatryptan.

Jeśli chodzi o przyjmowanie złocienia, to zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w celu zapobiegania migrenom można przyjmować doustnie, dobowo wyciąg zawierający 0,2-0,6 mg partenolidu. Gotowe preparaty są zatem odpowiednio standaryzowane i przeważnie zawierają sproszkowany surowiec (liście), którego dzienna dawka powinna wynosić 50-250 mg (0,2-0,6 mg partenolidu). Dokonując zakupu powinniśmy zwrócić na to szczególną uwagę, bowiem niższe dawki będą po prostu mało skuteczne. Tradycyjne stosowanie zakłada picie 1-3 filiżanek naparu dziennie, przygotowanego z 2 łyżeczek rozdrobnionego surowca na filiżankę i zaparzanego 15 minut. Wykorzystywana może być również nalewka: 5-20 kropli na dobę, a także liofilizowane lub świeże liście (1-3 liści raz lub dwa razy dziennie, 25-50 mg) z posiłkiem lub po nim, jednak tutaj należy być uważnym, ponieważ żucie przez dłuższy okres czasu świeżych liści złocienia może powodować podrażnienia jamy ustnej. Złocienia maruny nie zaleca się w okresie ciąży oraz podczas karmienia piersią. Trzeba także pamiętać, że w zbyt dużych dawkach, nieumiejętnie stosowany, może wywierać działanie toksyczne

Lepiężnik różowy (łac. Petasites hybridus) to kolejna roślina uznawana za bardzo obiecującą w leczeniu dolegliwości migrenowych. Należy do tej samej rodziny co złocień i występuje na terenie całej Europy. Napotkać można go w rowach, wąwozach i nadrzecznych zaroślach. Wyciągi z kłączy i liści lepiężnika wykorzystywano leczniczo już ponad 2000 lat temu. Farmakologicznie aktywne związki z grupy seskwiterpenów obecne w surowcu, głównie petazyna i izopetazyna, wykazują działanie zbliżone do partenolidu obecnego w złocieniu, m.in. rozkurczające i przeciwbólowe. Niestety w lepiężniku obecne są także alkaloidy pirolizydynowe, których przyjmowanie przez dłuższy czas w zbyt dużych dawkach może wywierać działanie hepatotoksyczne, dlatego też zaleca się stosowanie gotowych, standaryzowanych środków, które zwykle są od nich wolne. Przeprowadzone swego czasu badania nad jednym z niemieckich preparatów zawierających wyciąg z lepiężnika wykazały, że przyjmowany w ilości 50 mg dziennie przez okres 3 miesięcy zmniejszał nasilenie ataków migrenowych, czas ich trwania, a także częstotliwość występowania z 3 do 1 miesięcznie. Co ciekawe, jedno z prowadzonych doświadczeń dotyczyło także dzieci w wieku od 6 do 17 lat ze zdiagnozowaną migreną, którym przez okres 4 miesięcy aplikowano, w zależności od wieku, od 50 do 150 mg ekstraktu z korzenia lepiężnika. U 77 % spośród wszystkich badanych odnotowano zmniejszenie częstości występowania ataków migrenowych o co najmniej 50%. Podobnie jak w przypadku złocienia, preparatów z lepiężnikiem nie powinno przyjmować się w ciąży oraz podczas karmienia piersią.

Surowce roślinne łagodzące ból, czyli „pomoc doraźna”…

Poza złocieniem i lepiężnikiem wiele surowców roślinnych może być wykorzystywanych doraźnie w leczeniu bólów migrenowych. Będą to m.in. wspomniana już wierzba biała czy wiązówka błotna zawierające pochodne salicylowe. Z kory wierzby przyrządza się lecznicze odwary do picia, które działają nie tylko przeciwbólowo, ale i przeciwzapalnie oraz przeciwgorączkowo. Niekiedy dobrze sprawdzają się napar lub krople na bazie mięty pieprzowej. W badaniach klinicznych przeprowadzonych ze ślepą próbą dowiedziono, że 10% etanolowe krople z mięty pieprzowej charakteryzują się skutecznością porównywalną z 2 kapsułkami paracetamolu, po 500 mg każda. Innym przydatnym w łagodzeniu dolegliwości migrenowych środkiem może być działający rozkurczająco napar z ziela krwawnika. Stosuje się go zarówno jako środek profilaktyczny (np. 2-3 szklanki tygodniowo), a także doraźny, znoszący atak migreny. Dobre efekty przynosi również aromaterapia i miejscowe aplikowanie olejków eterycznych do nacierań. Zastosowanie znajdują tu m.in. olejki o zapachu żywicznym: sosnowy, jodłowy, świerkowy, kosodrzewinowy, ponadto olejek cytrynowy, miętowy, rozmarynowy, eukaliptusowy. Ich dobroczynne działanie związane jest ze zwiększaniem dopływu krwi do mózgu w wyniku rozszerzania naczyń krwionośnych. W efekcie dochodzi do złagodzenia bólu. Podobne działanie wykazują liście geranium, czyli popularnej „anginki”, którą wielu z nas ma w swoich domach, na parapetach. Jej rozgniecione liście doskonale nadają się do nacierania skroni podczas wszelkich bólów głowy.

Na zakończenie warto dodać, że w przypadku występowania dolegliwości migrenowych niezmiernie istotne jest dbanie o regularny sen, właściwą dietę, nawodnienie organizmu i oczywiście, na tyle, na ile to możliwe, unikanie stresu.

Bibliografia

  • Studzińska-Sroka E, Znajdek-Awiżeń P, Bylka W. Badania nad działaniem przeciwmigrenowym złocienia maruny (Tanacetum parthenium (L.) Sch. Bip.), Wiadomości Lekarskie 2013, tom LXVI, nr 2, cz. II 189.
  • Owecki KI, Łukasik M, Kozubski W. Współczesne zasady farmakoterapii migreny, Nowiny Lekarskie 2011, 80, 2, 116-125. XX Matławska I. Farmakognozja. Podręcznik dla studentów farmacji, 2008.
  • Parik A, Suthar M, Rathore GS, Bansal V. Feverfew (Tanacetum parthenium L.): A systematic review. Pharmacognosy Review, 2011, 5(9):103-110.
  • Grynkiewicz G, Gadzikowska M. Metabolity wtórne i aktywność biologiczna złocienia maruny (Tanacetum parthenium L.) Postępy fitoterapii, 2002, 3-4, 64-69.
  • Ansari M, Rafiee K, Emamgholipour S, Fallah MS. Migraine: Molecular Basis and Herbal Medicine, Advanced Topics in Neurological Disorders DOI: 10.5772/32018 · Source: InTech.
  • Potchmann R, Danesch U. Migraine prevention in children and adolescents: results of an open study with a special butterbur root extract. Headache, 2005;45(3):196-203.8.
  • Gajos A. Bezlekowe terapie przecimigrenowe. http://www.aptekamedia.pl

Więcej wiedzy na temat zdrowia zdobędziesz na konferencji pt. Czego Ci lekarz nie powie

Te artykuły zyskują na popularności

Harmonia 2015 wrzesień-paździe...
miniaturka
2015-09-01

Cholesterolowa norma na zamówienie

Ci, którzy się tym interesują wiedzą, że od ponad 20 lat nie opracowano żadnego nowego antybiotyku. Niemniej jednak, szczególnie w przypadku zakażenia bakteryjnego, antybiotyki...

Harmonia 2019 wrzesień-paździe...
miniaturka
2019-09-01

Ozonowanie krwi – skuteczna stymulacja układu odpornościowego

Czym jest terapia ozonem?

Medyczny ozon jest zawsze mieszaniną najczystszego ozonu i najczystszego tlenu.


Harmonia 2019 marzec-kwiecień
miniaturka
2019-03-01

Czego nie wiemy o statynach?

Statyny to związki tzw. inhibitorów reduktazy HMG-CoA. Odkryto je stosunkowo niedawno, bo dopiero w 1973 roku. Statyny zostały wprowadzone do obrotu handlowego w 1987 roku. Wprowadziła...

Choroby cywilizacyjne
miniaturka
2020-09-01

Przechytrzyć cukrzycę. Część 1

Aby garstka mogła dobrze żyć, tłumy muszą umierać.

Wyścig z czasem



   |   

Najnowszy numer Harmonii
czeka już na Ciebie!

 

Najnowsze artykuły, interesujące
tematy, wybitni eksperci i gros
wartościowej wiedzy.


 

 



Archiwalne numery

Nasi eksperci

Redakcja

Redakcja czasopisma Harmonia.
Twoje Zdrowie,
Twoja odpowiedzialność.

 

Prenumerata: 728 457 165
Stoiska wystawiennicze: 503 447 471
Bilety na konferencje: 728 457 165
Reklama: 503 447 471
Redakcja: 728 457 165

redakcja@harmoniatwojezdrowie.com
dystrybucja@harmoniatwojezdrowie.com
www.harmoniatwojezdrowie.com

facebook.com/harmoniatwojezdrowie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Dziękujemy, że korzystasz z legalnego źródła. Pamiętaj! Wydawca nie wyraża zgody na pobieranie, kopiowanie, powielanie i udostępnianie materiałów bez zgody Wydawcy poza portalem harmoniatwojezdrowie.com. Pobieranie, kopiowanie i powielanie materiału opublikowanych w portalu Harmonia Twoje Zdrowie Twoja Odpowiedzialność bez zgody Wydawcy to poważne przestępstwo. Jeśli chcesz możesz udostępnić link do portalu w mediach społecznościowych.

Zobacz koniecznie

Nagranie z konferencji „Czego Ci lekarz nie powie” 13.11.2021 z G2 Arena Jasionka k. Rzeszowa

zobacz teraz

COOKIES

Korzystamy z Cookies, by zapewnić Ci dostęp do informacji, wszystkich oferowanych usług, by gromadzić informacje związane z korzystaniem z serwisu, a także wyświetlać reklamy dopasowane do użytkowników. Stosowane przez nas pliki typu cookies umożliwiają właściwe wyświetlanie treści, analizę ruchu internetowego, ruchu reklamowego, a także utrzymanie sesji po zalogowaniu. Można wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach przeglądarki. Korzystanie z naszego serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Korzystając z naszej strony wyrażasz zgodę na używanie Cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.