2020-01-01

Leki "na przeziębienie i grypę" wcale nie leczą przeziębienia i grypy

John G. Barlett autor podręczników i publikacji dotyczących chorób zakaźnych powiedział: „Medycyna zna niewiele chorób, w których stosuje się tak wiele nieskutecznych metod leczenia, jak ma to miejsce w wirusowych zakażeniach górnych dróg oddechowych” (czyli właśnie w przeziębieniach). Czy mocno reklamowany obecnie preparat „INOSINE” ma jakąkolwiek potwierdzoną naukowo skuteczność? (o tym w dalszej części…).

Naturalne terapie...
zdjęcie
UDOSTĘPNIJ:

Zacznijmy od tego, co mnie wciąż zadziwia, kiedy przychodzą pacjenci z przeziębieniem. Kiedy dopada przeziębienie lub grypa, wiele osób pędzi do apteki po tabletki „na przeziębienie” i „na grypę”. Dlaczego? Bo reklamy (też nazwy tych leków) NIESŁUSZNIE sugerują, że one LECZĄ przeziębienie czy grypę. A to nieprawda. Nie przyspieszają wyzdrowienia. Czasami, w jednej tabletce łykamy aż cztery różnie działające leki. Najczęściej niepotrzebnie. Mogą one mieć wiele efektów ubocznych, niekiedy groźnych, a w przeziębieniu jedynie próbują walczyć z objawami.

Wiele osób odruchowo przyjmujących te preparaty, nie zdaje sobie sprawy z tego, że wpływają nie tylko na ich niechciany katar, ale niepotrzebnie działają poza nosem. Ba… nawet jest kwestionowana ich skuteczność dziedzinie walki z objawami przeziębienia. Za to… bezdyskusyjne jest istnienie objawów ubocznych. Najczęściej są to leki złożone, zawierające nie jeden, ale kilka składników. Co najważniejsze, ŻADEN z nich nie zwalcza PRZYCZYN choroby, czyli nie zabija wirusów odpowiedzialnych za przeziębienie lub grypę. Zastanówmy się, cóż takiego w nich znajdziemy.

Pseudoefedryna lub fenylefryna

Lek, który ma odetkać zatkany nos, osuszyć go. Jest to PSEUDOEFEDRYNA (zawierają ją Gripexy, Gripostop, Gripblocker, Ibum Zatoki, Theraflu i inne) lub FENYLEFRYNA (Coldrex, MaxGrip, Gripex Hot i inne). Te substancje zwężają naczynia krwionośne błony śluzowej zatok przynosowych i nosa, co zmniejsza obrzęk i produkcję wydzieliny, pozwalając łatwiej oddychać. Szkoda tylko, że ich wpływ NIE ogranicza się tylko do nosa. Te preparaty „ściskają” naczynia niewybiórczo. Im jest obojętne, czy to naczynia w nosie, zatokach czy w sercu lub w jelitach. Mamy walkę z katarem kosztem całego układu krążenia. Opisywano przypadki ostrego niedokrwiennego zapalenia jelita grubego po tabletkach „na przeziębienie” zawierających pseudoefedrynę lub fenylefrynę [1-9].

Leki te czasami zauważalnie zwiększają ciśnienie krwi i szybkość akcji serca [10], ponieważ „stawiają na nogi” cały współczulny układ nerwowy. Publikacja z 2004 roku w Circulation [11] dotycząca badań osób z niewydolnością układu nerwowego autonomicznego wykazała, że u osób chorujących na cukrzycę i inne choroby, dochodzi niekiedy do takiego uszkodzenia nerwów. Biaggioni i jego współpracownicy odkryli, że ciśnienie skurczowe krwi znacząco rosło u takich pacjentów — od 12 do 32 mm Hg po małej dawce pseudoefedryny. Gdy badani wypili dodatkowo 2 szklanki wody (500 ml), ciśnienie skurczowe dramatycznie rosło aż o 43-61 mm Hg. Wnioski naukowców były następujące: „NIEKTÓRE osoby mogą reagować na normalne dawki PSEUDOEFEDRYNY niebezpiecznym wzrostem ciśnienia krwi, a nawet udarem mózgu. Większe ryzyko może dotyczyć osób z wysokim ciśnieniem krwi, przebytym udarem mózgu i chorujących na cukrzycę”. Szef zespołu profesor Biaggioni, który przeprowadzał to badanie, stwierdził: „Przeziębienie sprawia, że czujemy się fatalnie, ale nikt nie jeszcze nie umarł z powodu zatkanego nosa”. Ciekawa historia.

Inny lek z tej grupy- fenylopropanolamina był szeroko stosowany przez lata jako składnik wielu leków „na przeziębienie” i… jako lek zmniejszający apetyt. Pierwsze ostrzeżenia pojawiły się już w latach 80. Opisano kilkadziesiąt przypadków młodych kobiet, które doznały udarów w czasie przyjmowania specyfiku. Ale producenci leku upierali się, że są konieczne dalsze badania. W końcu wyniki pięcioletniego badania [13] ogłoszone w 2000 roku wykazały, iż jej stosowanie wiązało się z istotnie wyższym ryzykiem udaru. Food and Drug Administration (FDA) oceniło, że kiedy lek był obecny na rynku, spowodował w USA od 200 do 400 udarów w ciągu każdego roku [14]. Co ciekawe, pod lupę wzięto przy okazji pseudoefedrynę. I zasugerowano, że też występuje związek między jej stosowaniem i udarem mózgu [14]. Donoszono też o przypadkach zawałów serca [15] i przełomu tarczycowego u chorej na nadczynność tarczycy, po zastosowaniu pseudoefedryny [16] składnika „tabletek na przeziębienie”. Bo oprócz nosa, pseudoefedryna i podobne substancje w lekach „na przeziębienie”, działają też na naczynia w sercu. A tam nie ma kataru, którego chcemy właśnie się pozbyć. Ale może być za to… miażdżyca. O ile w przypadku „zakatarzonego” nosa pomagają nieco lepiej funkcjonować, to w przypadku serca obciążonego chorobą niedokrwienną ich działanie może być groźne. Bezpieczniej jest zastosować leki działające miejscowo (krople, spray). Krótko 3–4 dni (chyba że laryngolog zadecydował inaczej), ponieważ już po kilku dniach receptory zaczynają coraz słabiej reagować i może to spowodować „efekt z odbicia”, a nawet większą niedrożność.

Feniramina

Kolejny, DRUGI problematyczny składnik leków „na przeziębienie i grypę” to: FENIRAMINA. Należy do „starych” leków przeciwhistaminowych (I generacji). Jest obecna w takich preparatach jak: Fervex, Theraflu ExtraGrip, Gripex Noc i inne. Wyniki badań klinicznych wskazują, że jej skuteczność w zwalczaniu objawów przeziębienia nie różni się od skuteczności placebo, a niesie ze sobą ryzyko działań niepożądanych. Feniramina powoduje senność i upośledza zdolność do prowadzenia pojazdów [22]. Zagęszcza wydzielinę w drogach oddechowych, której trudniej się pozbyć. Może sprzyjać rozwojowi zakażeń bakteryjnych [17-21]. Więc po co ją zażywamy? I to za własne pieniądze?

Skąd w ogóle wziął się pomysł leczenia przeziębienia i grypy za pomocą leków „od alergii”? Ano stąd, że objawy przeziębienia są bardzo podobne do kataru siennego. I co z tego, skoro przyczyna jest inna. Od dawna wiemy, że leki przeciwhistaminowe są bez sensu w przypadku przeziębienia, bo to zupełnie inna „bajka” niż alergie. Nie pomogą, a mogą zaszkodzić.

Dekstrometorfan

Przechodzimy do trzeciego, częstego składnika leków „na przeziębienie”. To przeciwkaszlowy DEKSTROMETORFAN (m.in. zawiera go Gripex, Grypostop, Grypolek, Acodin, Robitussin, Tussidex, TussiDrill, Vicks MedDex, Dexapini). Dekstrometorfan to syntetyczna, pochodna morfiny, kiedyś uznawana za nieuzależniającą [26]. W zalecanych dawkach rzeczywiście nie wykazuje działania narkotycznego. W większych- jak najbardziej, co przez niektórych jest skrzętnie nawet wykorzystywane. Nie wykazano skuteczności w łagodzeniu kaszlu ani u dorosłych, ani u dzieci. Odnotowano za to przypadki uzależnienia i efekty uboczne [28-32]. W badaniach stwierdzono, że „miód był skuteczniejszy w porównaniu z placebo lub z dekstrometorfanem w leczeniu objawowym nocnego kaszlu i z powodu infekcji górnych dróg oddechowych” [23-25].

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)

Choć są bazą leków „na przeziębienie”, to PARACETAMOL I IBUPROFEN zmniejszają gorączkę i działają przeciwbólowo (Ibuprofen- jeszcze przeciwzapalnie). Bez sensu jest przyjmować je z powodu kataru… Przed bólem trzeba się bronić, ale już gorączka jest najczęściej sprzymierzeńcem, nie wrogiem. A wiele osób ulega kreowanej przez reklamy fobii gorączkowej. (Więcej na: https://katarzynaswiatkowska. pl/czy-z-goraczka-trzeba-walczyc/). Jak zawsze- coś za coś. NLPZ są bezpieczne dla większości pacjentów… ZDROWYCH – bez miażdżycy, nadciśnienia, zaburzeń rytmu serca, nieprzyjmujących innych leków i w przypadku kobiet – nieplanujących dziecka w najbliższym czasie. Czy tylko tacy ludzie je kupują? Nie sądzę. Niesteroidowe leki przeciwzapalne podnoszą ryzyko zawału serca, udaru mózgu i innych problemów z sercem. Skutecznie zmniejszają ból i zapalenie dzięki temu, że blokują enzym „produkujący” ten stan – cyklooksygenazę (COX). I to jest dobre. Niestety, mamy drugą stronę medalu. Ten sam enzym, wzniecający zapalenie i sprawiający, że nas boli, chroni przed zawałami i udarami. Łykając te leki przeciwbólowe, dostajemy pakiet. Blokujemy cyklooksygenazę, ból się zmniejsza, ale równocześnie wzrasta szansa na powstanie skrzeplin, które mogą zatykać naczynie krwionośne, doprowadzając do zawału lub udaru. NLPZ mogą podnosić ciśnienie krwi i powodować niewydolność serca. Ibuprofen tak jak i inne leki z grupy NLPZ powodują wzrost retencji sodu i wody oraz mogą zwiększyć ciśnienie [36-42]. W badaniu z 2017 roku opisano zwiększone o 31% ryzyko zatrzymania akcji serca po zastosowaniu leków z grupy NLPZ [43]. Prof. Gunnar Gislason z Uniwersytetu w Kopenhadze, który kierował słynnymi badaniami nad NLPZ-tami, wezwał do zaostrzenia kontroli sprzedaży ibuprofenu i innych NLPZ. Powiedział: „Zezwolenie na zakup tych leków bez recepty i bez jakichkolwiek porad lub ograniczeń, nawet w sklepie spożywczym, sugeruje społeczeństwu, że są bezpieczne”. „Jeśli weźmiemy pod uwagę, że nawet połowa populacji sięga po te leki od czasu do czasu, to nie można wykluczyć, że co trzeci lub co czwarty udar jest związany z przyjmowaniem ich” [44]. W badaniach powiązano ostre infekcje różnego typu z większym ryzykiem udaru niedokrwiennego mózgu u dorosłych [33]. W 2014 roku mówiło się mocno o badaniu, które wykazało, iż przeziębienia i inne drobne infekcje mogą zwiększać ryzyko udaru mózgu u dzieci [34]. Nie wiadomo, dlaczego tak jest. Może z powodu tego, że w czasie przeziębienia mamy w sobie więcej krążących czynników zapalnych. Dlatego w czasie infekcji wiele osób narzeka na ból kolana, zębów czy kręgosłupa. I te same substancje zapalne powodują zapalenie „wyściółki” naczyń krwionośnych i zwiększają skłonność do zakrzepów. A nie można wykluczyć, że współwinne są niektóre leki na przeziębienie [35], których szkodliwe działanie na układ krążenia nakłada się na zmiany spowodowane przez samego wirusa.

Pranobeks inozyny

I jeszcze INOSINE. Te reklamy… Pomimo ŻADNYCH WIARYGODNYCH dowodów naukowych… Cytuję autorytety: „Jaka jest skuteczność stosowania pranobeksu inozyny w chorobach wirusowych? Pranobeks inozyny stosuje się od lat 70. XX wieku. Wymagania rejestracyjne były wówczas znacznie łagodniejsze niż obecnie i zwracały większą uwagę na bezpieczeństwo leku niż na jego skuteczność. Badania kliniczne przeprowadzano wówczas w małych grupach chorych, a protokoły postępowania nie były tak precyzyjnie opisane, jak obecnie. Wyniki badań klinicznych dotyczących stosowania pranobeksu inozyny nie są przekonujące – jak dotąd w badaniach klinicznych nie potwierdzono, aby pranobeks inozyny wykazywał większe działanie przeciwwirusowe niż placebo. Jego działanie przeciwwirusowe i immunomodulujące potwierdzono jedynie w badaniach in vitro, co oznacza brak przekonujących dowodów na jego skuteczność kliniczną. W związku z tym aktualne zalecenia instytucji i towarzystw naukowych dotyczące leczenia ospy wietrznej i półpaśca, zakażeń wirusem opryszczki lub innych chorób wirusowych nie uwzględniają stosowania pranobeksu inozyny. Lek ten cieszy się jednak popularnością wynikającą z tradycji stosowania i silnego marketingu. Poza Polską jest dostępny w Wielkiej Brytanii, Irlandii, Niemczech, Czechach, Słowacji, Francji, Rumunii i republikach nadbałtyckich. Osobiście nie stosuję pranobeksu inozyny i nie zalecam jego stosowania – mówi dr hab. n. med. Ernest Kuchar Klinika Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego” [45-49].

Bibliografia

  1. Ischemic colitis associated with pseudoephedrine: four cases. Dowd J, Bailey D, Moussa K, Nair S, Doyle R, Culpepper-Morgan JA. Am J Gastroenterol. 1999;94:2430–2434
  2. Acute ischaemic colitis associated with oral phenylephrine decongestant use. Ward PW, Shaneyfelt TM, Roan RM. BMJ Case Rep. 2014 Jun 3;2014. pii: bcr2013202518. doi: 10.1136/ bcr-2013-202518
  3. Probable Ischemic Colitis Caused by Pseudoephedrine with Tramadol as a Possible Contributing Factor Amelia A Traino Ann Pharmacother December 2004 vol. 38 no. 12 2068-2070
  4. Schneider R. P. Ischemic colitis caused by decongestant? Journal of Clinical Gastroenterology. 1995;21(4):335–336. doi: 10.1097/00004836-199512000-00024
  5. Dowd J., Bailey D., Moussa K., Nair S., Doyle R., Culpepper-Morgan J. A. Ischemic colitis associated with pseudoephedrine: Four cases. American Journal of Gastroenterology. 1999;94(9):2430–2434. doi: 10.1111/j.1572- 0241.1999.01369.x
  6. Lichtenstein G. R., Yee N. S. Ischemic coliris associated with decongestant use. Annals of Internal Medicine. 2000;132(8, article 682)
  7. Klestov A., Kubler P., Meulet J. Recurrent ischaemic colitis associated with pseudoephedrine use. Internal Medicine Journal. 2001;31(3):195–196
  8. Sherid M., Samo S., Husein H., Sulaiman S., Vainder J. A. Pseudoephedrine-induced ischemic colitis: Case report and literature review. Journal of Digestive Diseases. 2014;15(5):276– 280
  9. Ambesh P., Siddiqui S., Obiagwu C., et al. Pseudoephedrine Associated Ischemic Colitis. American Journal of Therapeutics. 2018:p.1
  10. Drug-Induced Hypertension Darrell Hulisz, RPh, PharmD, Melissa Lagzdins, US Pharmacist. 2008;33(9):HS11-HS20
  11. Water potentiates the pressor effect of ephedra alkaloids. Jordan J, Shannon JR, Diedrich A, Black B, Robertson D, Biaggioni I. Circulation. 2004 Apr 20;109(15):1823-5. Epub 2004 Apr 5
  12. Effect of Oral Pseudoephedrine on Blood Pressure and Heart Rate A Meta-analysis . Stephen M. Salerno; Jeffrey L. Jackson; Elizabeth P. Berbano, Arch Intern Med. 2005;165(15):1686-1694. doi:10.1001/archinte. 165.15.1686
  13. Kernan WN, et al. Phenylpropanolamina and the Risk of Hemorrhagic Stroke. NEJM http:// www.nejm.org
  14. Stroke Associated With Sympathomimetics Contained in Over-the-Counter Cough and Cold Drugs Carlos Cantu; Antonio Arauz; Luis M. Murillo-Bonilla; Mario López, Stroke. 2003;34:1667-1673
  15. Acute myocardial infarction after over-the -counter use of pseudoephedrine Alex F. Manini, Christopher Kabrhel, Todd W. Thomsen, Ann Emerg Med. Nov. 23, 2004
  16. Case report: pseudoephedrine-associated thyroid storm: thyroid hormone-catecholamine interactions. Wilson BE, Hobbs WN. Am J Med Sci. 1993 Nov;306(5):317-9
  17. Antihistamines for the common cold (review) A.I.M. De Sutter, M. Lemiengre, H. Campbell, MackinnonThe Cochrane Library, Issue 3, 2003. Chichester, UK: John Wiley & Sons, Ltd
  18. Intranasally and orally administered antihistamine treatment of experimental rhinivirus colds. Gaffey , Gwaltney , Sastre A, et al. Am Rev Respir Dis 1987; 136: 556-60
  19. Effectivness of antihistamines in the symptomatic management of the common cold. Howard JC Jr, Kantner TR, Lilienfield LS, et al. JAMA 1979; 242: 2414-17
  20. The effectiveness of antihistamines in reducing the severity of runny nose and sneezing: a meta-analysis. D’Agostino RB Sr, Weintraub M, Russell HK, et al. Clin Pharmacol Ther 1998; 64: 579-96
  21. Antihistamines for the common cold. Sutter AI, Lemiengre M, Campbell H, et al. Cochrane Database Syst Rev 2003;(3): CD001267
  22. Factors associated with falling asleep at the wheel among long-distance truck drivers. Woroń J. ZA: McCartt A.T., Rohrbaugh J.W., Hammer M.C. i wsp.: Accid Anal Prev 2000, 32: 493–504
  23. Paul I, Beiler J, McMonagle A, Shaffer ML, Duda L, Berlin CM Jr., Effect of honey, dextromethorphan, and no treatment on nocturnal cough and sleep quality for coughing children and their parents. Arch Pediatr Adolesc Med. 2007 Dec;161(12):1140-6
  24. Warren, Cooper, Honey improves cough in children compared to no treatment. J Pediatr. 2008 May;152(5):739-40. doi: 10.1016/j. jpeds.2008.02.023
  25. Axelsson, Honey, not dextromethorphan, was better than no treatment for nocturnal cough in children with upper respiratory infections. Evid Based Med. 2008
  26. Central effects of fexofenadine and cetirizine: measurement of psychomotor performance, subjective sleepiness, and brain histamine H1-receptor occupancy using 11C-doxepin positron emission tomography. Tashiro M, Sakurada Y, Iwabuchi K, Mochizuki H, Kato M, J Clin Pharmacol. 2004 Aug;44(8):890-900
  27. Double-blind, placebo-controlled study comparing the efficacy and safety of fexofenadine hydrochloride (120 and 180 mg once daily) and cetirizine in seasonal allergic rhinitis. Howarth PH, Stern MA, Roi L, Reynolds R, Bousquet J. J Allergy Clin Immunol. 1999 Nov;104(5):927-33
  28. Pharmacology of Antihistamines Martin K Church and Diana S Church Indian J Dermatol. 2013 May-Jun; 58(3): 219–224.doi: 10.4103/0019-5154.110832
  29. 84) Public Health Advisory. FDA Recommends that Over-the-Counter (OTC) Cough and Cold Products not be used for Infants and Children under 2 Years of Age. 2008
  30. Lee P.C.L., Jawad M.S., Eccles R.: Antitussive efficacy of dextromethorphan in cough associated with acute upper respiratory tract infection. J Pharm Pharmacol 2000;52:1137-42
  31. Tukiainen H., Karttunen P., Silvasti M., et al.: The treatment of acute transient cough: a placebo-controlled comparison of dextromethorphan and dextromethorphan-2-sympathomimetic combination. Eur J Respir Dis 1986;69:95-9
  32. Taylor J.A., Novack A.H., Almquist J.R., Rogers J.E.: Efficacy of cough suppressants in children. J Pediatr 1993;122:799-802
  33. Perttu J. Lindsberg and Armin J. Grau , Inflammation and Infections as Risk Factors for Ischemic Stroke, Stroke. 2003;34:2518-2532
  34. Timing and number of minor infections as risk factors for childhood arterial ischemic stroke Nancy K. Hills, Stephen Sidney, and Heather J. Fullerton September 2, 2014, 83:10 890-897
  35. Lars Marquardt, A common cold is no stroke of luck, Neurology September 2,2014 vol. 83 no. 10 872-873
  36. The impact of nonsteroidal anti-inflammatory drugs on blood pressure, with an emphasis on newer agents. Clin Ther. 2003;25:1-18. Armstrong EP, Malone DC
  37. Cyclooxygenase-2-specific inhibitors: are they safe? Am J Med. 2001;110:46S-49S. Schnitzer TJ
  38. Coxibs—beyond the GI tract: renal and cardiovascular issues. J Pain Symptom Manage. 2003;25(suppl 2):S41-S49. DeMaria, Weir
  39. Side effects of conventional nonsteroidal antiinflammatory drugs and celecoxib: more similarities than differences. South Med J. 2004;97:209. Stollberger C, Finsterer J
  40. Coxibs and cardiovascular disease. N Eng J Med. 2004;351:1709-1711. Fitzgerald GA
  41. Meta-analysis of COX-2 inhibitors and their effects on blood pressure. Arch Intern Med. 2005;165:490-496. Aw TJ, Haas SJ, Liew D, Krum H
  42. Drug-induced hypertension. Recognition and management in older patients. de Leeuw. Drugs Aging. 1997;11:178-185
  43. Kathrine Bach Sondergaard, Gunnar Gislason, NSAIDs and cardiac arrest: Non-steroidal anti- inflammatory drug use is associated with increased risk of Out-of-hospital Cardiac Arrest: A nationwide Case-Time-Control study, European Heart Journal, Volume 38, Issue 23, 14 June 2017, Pages 1788–1789
  44. Fosbøl EL, Folke F, Jacobsen S, et al. Cause-specific CV risk associated with NSAIDs among healthy individuals.Circ Cardiovasc Qual Outcomes 2010; 3:395-405
  45. Dunkle L.M., Arvin A.M., Whitley R.J. i wsp.: A controlled trial of acyclovir for chickenpox in normal children. N. Engl. J. Med., 1991; 325 (22): 1539–1544
  46. CDC Pink Book Varicella. www.cdc.gov/vaccines/ pubs/pinkbook/downloads/varicella.pdf
  47. Andrei G., Snoeck R.: Advances in the treatment of varicella-zoster virus infections. Adv. Pharmacol., 2013; 67: 107–168
  48. Szenborn L., Kraszewska-Głomba B., Jackowska T. i wsp.: Polish consensus guidelines on the use of acyclovir in the treatment and prevention of VZV and HSV infections. J. Infect. Chemother., 2016; 22 (2): 65–71
  49. Imunovir 500 mg Tablets. www.medicines. org.uk/emc/medicine/27089

Więcej wiedzy na temat zdrowia zdobędziesz na konferencji pt. Czego Ci lekarz nie powie

Te artykuły zyskują na popularności

Harmonia 2019 wrzesień-paździe...
miniaturka
2019-09-01

Ozonowanie krwi – skuteczna stymulacja układu odpornościowego

Czym jest terapia ozonem?

Medyczny ozon jest zawsze mieszaniną najczystszego ozonu i najczystszego tlenu.


Harmonia 2019 marzec-kwiecień
miniaturka
2019-03-01

Czego nie wiemy o statynach?

Statyny to związki tzw. inhibitorów reduktazy HMG-CoA. Odkryto je stosunkowo niedawno, bo dopiero w 1973 roku. Statyny zostały wprowadzone do obrotu handlowego w 1987 roku. Wprowadziła...

Choroby cywilizacyjne
miniaturka
2020-09-01

Przechytrzyć cukrzycę. Część 1

Aby garstka mogła dobrze żyć, tłumy muszą umierać.

Wyścig z czasem


Harmonia 2018 lipiec-sierpień
miniaturka
2018-07-01

Pasożyty przyczyna większości chorób - część 1

Encyklopedia definiuje pojęcie „pasożyta” w następujący sposób: „Pasożyty to organizmy żywiące się innymi organizmami i w większości szkodzące im”.


Absolwentka Akademii Medycznej w Gdańsku. Prowadzi praktykę na Pomorzu Zachodnim. Autorka książki "Mity medyczne, które mogą zabić, kontra fakty, które mogą uratować życie".

Archiwalne numery



Archiwalne numery

Nasi eksperci

Redakcja

Redakcja czasopisma Harmonia.
Twoje Zdrowie,
Twoja odpowiedzialność.

 

Prenumerata: 728 457 165
Stoiska wystawiennicze: 503 447 471
Bilety na konferencje: 728 457 165
Reklama: 503 447 471
Redakcja: 728 457 165

[email protected]
[email protected]
www.harmoniatwojezdrowie.com

facebook.com/harmoniatwojezdrowie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Dziękujemy, że korzystasz z legalnego źródła. Pamiętaj! Wydawca nie wyraża zgody na pobieranie, kopiowanie, powielanie i udostępnianie materiałów bez zgody Wydawcy poza portalem harmoniatwojezdrowie.com. Pobieranie, kopiowanie i powielanie materiału opublikowanych w portalu Harmonia Twoje Zdrowie Twoja Odpowiedzialność bez zgody Wydawcy to poważne przestępstwo. Jeśli chcesz możesz udostępnić link do portalu w mediach społecznościowych.

Zobacz koniecznie

Nagranie z konferencji „Czego Ci lekarz nie powie” 13.11.2021 z G2 Arena Jasionka k. Rzeszowa

zobacz teraz

COOKIES

Korzystamy z Cookies, by zapewnić Ci dostęp do informacji, wszystkich oferowanych usług, by gromadzić informacje związane z korzystaniem z serwisu, a także wyświetlać reklamy dopasowane do użytkowników. Stosowane przez nas pliki typu cookies umożliwiają właściwe wyświetlanie treści, analizę ruchu internetowego, ruchu reklamowego, a także utrzymanie sesji po zalogowaniu. Można wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach przeglądarki. Korzystanie z naszego serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Korzystając z naszej strony wyrażasz zgodę na używanie Cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.