W Polsce mamy największe na świecie uprawy aronii czarnoowocowej. Owoce w większości są przerabiane na sok i koncentrat soku, produkuje się z nich również dżemy, herbatki owocowe i świetne wino aroniowe. Jednak nie doceniamy jej zalet i pro- -zdrowotnego działania.
Aronią interesuje się świat medycyny! Wynika to z poszukiwania efektywnych antyoksydantów, czyli substancji likwidujących wolne rodniki w organizmie. Większość chorób cywilizacyjnych to choroby, w których patologii uczestniczą wolne rodniki. To takie choroby jak miażdżyca, choroby serca i układu krążenia, choroba Alzheimera, Parkinsona czy starcza demencja. Aby im skutecznie zapobiegać, trzeba z pożywieniem dostarczać antyoksydantów – trzeba jeść warzywa i owoce. To właśnie ich składniki pomagają zachować zdrowie przez długie lata.
Na początku lat 90-tych obiektem intensywnych badań stało się czerwone wino. Jego pro-zdrowotne działanie (zmniejsza ryzyko zawału serca) nazwano „francuskim paradoksem”. Nadzieją w walce z chorobami serca i układu krążenia jest też aronia. Dlaczego? Otóż z powodu szczególnie dużej zawartości związków polifenolowych o silnych właściwościach antyoksydacyjnych. Aronia ma ich więcej niż winogrona!
Owoce aronii zawierają 10-20 g polifenoli w 1 kg, zawartość antocyjanów sięga 3-8 g/kg. Owoce te mają trzy typy związków polifenolowych: antocyjany, katechiny i kwasy fenolowe, w tym chlorogenowy. Wykonano setki badań naukowych, których przedmiotem były związki chemiczne występujące w owocach aronii, prowadzono je na hodowlach komórek, zwierzętach doświadczalnych jak i na zdrowych ochotnikach. W miarę coraz lepszego poznawania ich właściwości biologicznych zainteresowanie świata nauki narasta.
Przetwory z aronii warto polecić:
- W profilaktyce przeciwmiażdżycowej. Jak wiadomo, choroby serca i układu krążenia to główna przyczyna przedwczesnych zgonów. Regularne picie soku z aronii mogłoby dać efekt „polskiego paradoksu”, podobnie do „francuskiego” .
- Aronia obniża nadciśnienie tętnicze i dlatego powinna być stałym składnikiem diety osób zagrożonych zawałem i udarem. W trzech polskich klinikach uniwersyteckich pokazano, że ekstrakt antocyjanów aroniowych pozwala obniżyć nadciśnienie nawet o 7-11 mm Hg, zapobiega też odkładaniu się cholesterolu w ściankach tętnic. Spadek ciśnienia notowano zaledwie po sześciu tygodniach podawania ekstraktu, również u osób po zawale serca, leczonych statynami.
- W profilaktyce chorób neurodegeneracyjnych. Upośledzenie funkcji mózgu następuje z wiekiem, ale też wskutek chorób (Alzheimer, Parkinson). Zmiany te można spowolnić przez podawanie związków polifenolowych, skuteczne były ekstrakty bogate w antocyjany.
- Jako uzupełnienie diety diabetyków – głównie ze względu na dużą zawartość kwasu chlogenowego, który zwiększa tolerancję glukozy. Antocyjaniny mają zdolność stymulowania komórek trzustki do produkcji insuliny.
- W profilaktyce nowotworów. W eksperymentach na myszach pokazano, że w grupie dostającej polifenole aronii rozwinęło się mniej nowotworów, mniej też było przerzutów mimo kancerogennej di.ety
- Do ochrony przed promieniowaniem UV. Kremy z polifenolami aronii mogą ochronić skórę przed stresem fotooksydacyjnym. Stwierdzono, że żele zawierające antocyjaniny chronią skórę przed szkodliwym działaniem promieni UV, nawet przy ekspozycji przekraczającej dawkę rumieniową.
- Dla utrzymania dobrego wzroku. Dieta bogata w antyoksydanty może spowolnić powstawanie katarakty czy patologicznych zmian plamki żółtej oka; antocyjany poprawiają mikrokrążenie, zmniejszają kruchość naczyń włosowatych. Kiedyś dobre widzenie było problemem zawodowych kierowców. Teraz zmęczenie oczu skutkiem długiego wpatrywania się w monitor stało się problemem społecznym.
- Dla sportowców – sok aroniowy podawano wioślarzom i kolarzom obserwując szybszą regenerację organizmu po intensywnym wysiłku.
- Dla pilotów i stewardess, ale także dla pasażerów „zbierających mile” – polecamy sok z aronii, aronię kandyzowaną i liofilizowaną. Pracownicy linii lotniczych spędzający rocznie kilkaset godzin w na wysokości 10-11 km otrzymują znacznie większe dawki promieniowania kosmicznego niż personel na ziemi. Jego szkodliwe efekty można zmniejszyć stosując dietę z antyoksydantami.
- Owoce aronii i preparaty aroniowe mogą skutecznie wspomagać leczenie choroby popromiennej i zatruć chemikaliami. Mamy nadzieję, że katastrofa podobna do tej w Czarnobylu czy w Fukushimie już się nie zdarzy, ale wiedza o takim działaniu polifenoli aronii jest cenna, niezależnie od tego, czy może być kiedyś zastosowana w praktyce
Podczas wieloletnich prac nad aronią zgromadziliśmy w Polsce ogromną wiedzę, wyhodowaliśmy najlepsze odmiany sadzonek, produkujemy kombajny do zbioru owoców oraz opracowaliśmy receptury na wyroby aroniowe. Warto te osiągnięcia popularyzować na świecie i rozwijać produkcję owoców aronii w naszym kraju, mimo, że niska cena skupu owoców powoduje znaczne zmniejszenie opłacalności tej produkcji. Polecamy soki, dżemy, herbatki aroniowe, liofilizowane owoce i inne produkty, ważne w prawidłowej diecie.
