W medycynie chińskiej śledziona jest najważniejszym organem w ciele człowieka, zaś w medycynie Hildegardy odgrywa wyjątkowo dużą rolę w uwalnianiu krwi i limfy od substancji gnilnych i gazów jelitowych.
W śledzionie dochodzi do wytwarzania i usuwania komórek krwi i rozwoju komórek układu immunologicznego, na przykład fagocytów i komórek NK.
ODŻYWIENIE – WSPÓŁPRACA ŚLEDZIONY I ŻOŁĄDKA
Śledziona razem z żołądkiem odpowiada za odżywienie ciała na wszystkich poziomach – transportuje i przekształca esencję z pożywienia, zwaną Gu Qi. Należy ona do narządów pełnych (Zang) i występuje w parze z narządem pustym (Fu) żołądkiem. Śledziona lubi suchość i odpowiada za nasz apetyt, a żołądek lubi nawilżenie i odpowiada za uczucie głodu. Sztuką jest zachować równowagę w tej parze. Śledziona i żołądek, jako że mają swój udział w produkcji pozyskiwanego Qi, Yang, krwi i płynów ciała, odgrywają kluczową rolę w terapii medycyny chińskiej.
ZARZĄDZANIE KRWIĄ
Dzięki zdrowemu Qi śledziony krew może być wytwarzana w odpowiedniej ilości, możliwe jest również właściwe krążenie krwi w organizmie i utrzymywanie jej w naczyniach krwionośnych. Niedobór Qi śledziony może powodować częstsze krwawienia, ponieważ krew nie będzie utrzymywana w naczyniach. Gu Qi (energia z pożywienia), za sprawą śledziony transportowane jest do serca. Tam właśnie, przy pomocy źródłowego Qi nerek, jest wytwarzana krew. Niedobór może powodować niewystarczającą ilość krwi dostarczanej do wątroby. Kurza ślepota, niewyraźne, zniekształcone widzenie, wrażliwość oczu na światło, drętwienie kończyn, bezsenność, zaburzenia menstruacyjne czy częste tworzenie się siniaków to częste objawy niedoboru krwi w wyniku nieprawidłowej pracy śledziony.
MIĘŚNIE
Gu Qi (energia z pożywienia) jest rozprzestrzeniane do wszystkich tkanek ciała. Odżywia i ogrzewa mięśnie oraz kończyny, a także wspiera ich mobilność. Słabe, zmęczone i atrofi czne mięśnie, wypadanie odbytu lub opadanie macicy mogą świadczyć o niedoborze Qi śledziony.
OBRZĘKI
Transformacja i dystrybucja płynów zależą od dobrego stanu Qi śledziony. Narząd ten lubi suchość i unika wilgoci. Kluczowe czynniki, które mogą osłabić śledzionę i przyczynić się do powstawania wilgoci, a później śluzu, to spożywanie nadmiernej ilości zimnych napojów, surowych produktów, sałatek, owoców i produktów mlecznych.
KONCENTRACJA I PAMIĘĆ
Niedobór Qi śledziony może wywołać objawy na poziomie umysłu, takie jak brak precyzji w myśleniu, problemy z koncentracją czy słaba pamięć. Także przeciążenie umysłowe osłabia śledzionę, co wyjaśniałoby pociąg do słodyczy, podczas długich okresów intensywnego uczenia lub innej pracy umysłowej. Smak słodki jest powiązany z przemianą ziemi, a więc i ze śledzioną.
Ze wszystkich smaków to on ma najsilniejsze działanie wzmacniające. Jedzenie produktów naturalnie słodkich w umiarkowanej ilości bywa korzystne w czasie wzmożonej aktywności umysłowej.
Zarówno TCM, jak i Hildegarda podkreślali szkodliwość nadmiernej ilości surowych potraw, przez które cierpi przede wszystkim śledziona, a które później mogą doprowadzić do osłabienia innych narządów. Hildegardowa, jak i TCM sztuka gotowania stanowi optymalną ochronę przed infekcjami i osłabieniem układu odpornościowego, ponieważ dzięki niej śledziona jako największy narząd ochronny, zyskuje optymalne warunki do funkcjonowania.
ZEGAR OBIEGU ENERGII W CIĄGU DNIA
Śledziona każdego poranka potrzebuje pożywienia, aby wytworzyć Qi i krew, oraz aby koordynować rozdzielenie substancji i energii w ciele. Gotowane, ciepłe śniadanie, ale nie gorące, oznacza dużo dobrej krwi i Qi, które odżywiają narządy, mózg i Shen oraz przygotowują do kreatywnego działania. W okresie swojego maksimum energetycznego (godzina 7-9 żołądek, 9-11 śledziona), ciepłe śniadanie sprawi, że pożywienie będzie lekkostrawne, a zaoszczędzony czas i energię na trawienie wykorzysta na porządki i pozbędzie się śluzu. Jakość krwi i spokojny umysł zależą od pracy żołądka i śledziony, bowiem odżywiają krew cennymi składnikami strawionymi przez żołądek.
ZANIEDBANIA W DIECIE
Śluz powstaje głównie na skutek zaburzenia systemu śledziony/ żołądka. Jeśli śledziona jest zbyt słaba, przepływ energii ulega spowolnieniu, a transformacja i transport płynów zostają zablokowane. W rezultacie dochodzi do akumulacji wilgoci. W końcu gęstnieje, przekształcając się w śluz, zwłaszcza jeżeli jest poddana działaniu gorąca. Objawy, które mogą świadczyć o osłabionej pracy śledziony to: przedłużające się choroby, bezbolesne guzki pod skórą, które nie są gorące ani zaczerwienione, ogólne uczucie ciężkości i odrętwienia, ospałość, trudności z koncentracją, częste infekcje, otyłość, nadwaga, cellulit, obrzęki.
CO OSŁABIA ŚLEDZIONĘ?
Jedzenie nieregularne, w pośpiechu, zbyt dużo na raz, zbyt późno, nadmiar surowego, zimnego pożywienia, soków, nadmierna podaż produktów mlecznych, błędy dietetyczne, fast food, nadmiar wieprzowiny, słodyczy, smażone posiłki i nadmierna podaż pożywienia. Dodatkowo funkcję śledziony upośledza niedobór snu, zamartwianie się i nadmierne rozmyślanie, wilgotny klimat, a także brak ruchu. Niewystarczająca ilość składników odżywczych prowadzi do niedożywienia, czego rezultatem są niedobory Qi krwi, żołądka i śledziony. Nadmierne jedzenie uszkadza żołądek, powodując zastój pożywienia i wyczerpanie Qi śledziony, np.:
- nadmiar surowych lub zimnych potraw powoduje niedobór Yang śledziony,
- nadmiar tłuszczów lub słodyczy uszkadza śledzionę i powoduje wilgoć, lub gorącą wilgoć,
- nadmiar przypraw powoduje gorąco żołądka lub gorąco wątroby,
- nadmiar jednego z pięciu smaków uszkadza Qi odpowiadającego mu narządowi Zang.
CO SŁUŻY ŚLEDZIONIE?
Regularne i niewielkie posiłki spożywane w spokoju, ciepłe, gotowane jedzenie, smak naturalnie słodki, kolor żółty w diecie, ryż, kasza jaglana, owies, drób, wołowina, warzywa i owoce (z umiarem), jak morele, daktyle, rodzynki, dynia, kasztany, fenkuł, marchew, bataty, soczewica, kukurydza, korzystna jest także lukrecja, koper włoski, anyż itp. Dodatkowo śledziona lubi kontakty międzyludzkie, przyjaźnie, pochwały i akceptację.
ŚLEDZIONA W CYKLU PIĘCIU PRZEMIA
Związek śledziony z pięcioma przemianami: przemiana ziemi, pora roku – późne lato, wczesna wiosna, smak – słodki, kolor – żółty, kierunek – centrum, pora dnia 9.00 – 11.00 (dla żołądka 7.00 – 9.00).
