Układ pokarmowy odgrywa najważniejszą rolę w naszym organizmie. Jest pierwszą barierą obrony dla układu immunologicznego, która decyduje, co ma być wchłonięte, jako substancja odżywcza, a co powinno być wydalone, jako substancja szkodliwa.
We współczesnym świecie pełnym toksyn, gdzie dominuje żywność przetworzona, przewód pokarmowy często jest w bardzo złym stanie. Jeżeli żywność nie jest trawiona i wchłaniana w prawidłowy sposób, cały organizm cierpi z powodu niedożywienia, a wątroba jest przeciążona oczyszczaniem z toksyn.
Zaburzenie jelitowej flory bakteryjnej prowadzi do inwazji patogenów, które upośledzają prace układu immunologicznego, którego zadaniem jest czuwanie nad naszym zdrowiem. Układ pokarmowy jest najbardziej skomplikowanym narządem w naszym organizmie. Jego fizjologia i patologia pomimo bardzo intensywnych badań naukowych, kryje jeszcze w sobie wiele tajemnic, a jedną z nich jest nierozstrzygnięta do dzisiaj kwestia nieszczelności jelit.
Błona śluzowa jelit stanowi olbrzymią powierzchnię, która jest w stałym kontakcie z substancjami docierającymi do nas z zewnątrz. Są to substancje odżywcze, niezbędne do procesów życiowych, ale zdarzają się też toksyny, substancje drażniące i patogeny. Błona śluzowa spełnia wielorakie funkcje: pomaga w trawieniu, wchłanianiu i przyswajaniu treści pokarmowej, chroni przed szkodliwymi czynnikami i ściśle współpracuje z układem immunologicznym. Można powiedzieć, że jej zadanie jest przeciwstawne — z jednej strony jest ona otwarta na substancje docierające z zewnątrz, a z drugiej strony stanowi barierę obronną niezezwalającą substancjom toksycznym na przenikanie w głąb organizmu. Nabłonek jelitowy jest tkanką, która zużywa się najszybciej, ze względu na rozliczne funkcje i kontakt z substancjami toksycznymi. Jego złuszczanie i regeneracja następują, co kilka dni.
Prawidłowa praca śluzówki i jej fizjologiczna sprawność zależą od wielu czynników:
- pracy wątroby i całego przewodu pokarmowego,
- zdrowej flory bakteryjnej jelit,
- właściwej proporcji pożytecznych bakterii pomagających nam w trawieniu (80%) i patogenów (20%).
Do prawidłowej pracy układu pokarmowego niezbędne jest zaopatrywanie w niezbędne substancje odżywcze i ochrona przez układ immunologiczny. Wymienione czynniki stanowią o równowadze w tym delikatnym systemie. Każde zakłócenie może doprowadzić chwiejną równowagę błony śluzowej do jej przesunięcia w kierunku zwiększonej przepuszczalności. W wyniku tej drobnej patologii do krwiobiegu dostają się cząstki nie do końca strawione, za duże i nieprzydatne w procesie przyswajania, a także patogeny. Zaalarmowany tą sytuacją układ immunologiczny, uruchamia swoje mechanizmy obronne, co niesie za sobą wielorakie konsekwencje zdrowotne, wynikające z nieszczelności jelit.
Oto niektóre z listy chorób mających związek ze zwiększoną przepuszczalnością jelit:
- Alkoholizm,
- Alergie,
- ADHD,
- Autyzm,
- Artretyzm,
- Astma,
- Biegunki /zaparcia,
- Celiakie,
- Choroby autoimmunologiczne,
- Choroba Leśniewskiego – Crohna,
- Choroby skóry w tym trądzik, pokrzywka, wyprysk skórny,
- Choroby związane ze środowiskiem,
- Choroby układu odpornościowego,
- Choroba Hashimoto,
- Egzema, Łuszczyca,
- Nadwrażliwość na wiele składników chemicznych,
- Niewydolność trzustki,
- Nietolerancje pokarmowe,
- Mukowiscydoza,
- Przewlekłe zapalenia: stawów, trzustki, wątroby,
- Przewlekłe zmęczenie,
- Wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
- Zakażenia, bakteryjne, wirusowe i grzybicze włącznie z HIV,
- Zespół jelita drażliwego,
- Zwężenie kanału kręgowego,
- Lupus,
- Dziecięca nadaktywność,
- Marskość wątroby,
- Stany zapalne jelit,
- Nerwica jelita grubego,
- Choroby i dysfunkcja wątroby,
- Stany po leczeniu chemioterapią,
- Powypadkowe uszkodzenie ciała, trauma,
- Trądzik, XX Wczesne starzenie organizmu,
- Zatrucia wewnętrzne,
- Wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
- Zespół ciągłego zmęczenia,
- Zmiany reumatyczne dotyczące kości, mięśni i tkanki łącznej,
- Zakażenia pierwotniakami,
- Zaburzenia przyswajanie pokarmu,
- Polekowe uszkodzenie jelit,
- Choroby psychiczne w tym schizofrenia.
Przyczyny wymienionych schorzeń mogą być różne, ale zawsze towarzyszy im zespół nieszczelnych jelit. Chcąc zrozumieć, w jaki sposób powstaje zespół nieszczelnych jelit, trzeba przypomnieć sobie fizjologię wchłaniania pokarmu. Przejście substancji pokarmowych przez śluzówkę jelita cienkiego odbywa się dwiema drogami:
- śródkomórkowo (trancelularnie) gdzie substancje odżywcze przenikają przez enterocyty,
- międzykomórkowo (paracelularnie), czyli przez miejsca, gdzie stykają się ze sobą enterocyty.
Enterocyty jest to nazwa komórek jelita budujących nabłonek jelita cienkiego. Biorą udział w procesie wchłaniania substancji odżywczych z jelita cienkiego. Pobierają substancje ze światła jelita i oddają je do naczyń krwionośnych oraz limfatycznych które, znajdują się pod nabłonkiem. W warunkach fizjologicznych enterocyty ściśle przylegają do siebie, umożliwiając selekcję substancji przenikających do krwi. W wyniku czynników szkodliwych następuje rozszczelnienie połączeń między enterocytami i ten mechanizm leży u podłoża zespołu przeciekających jelit. Poza tym niesprawny nabłonek nie stanowi dobrego środowiska dla przeciwciał IgA. (Przeciwciała IgA są immunoglobulinami wydzielniczymi, między innymi składnikami śliny i łez. Odgrywają one rolę w mechanizmach odpornościowych w obrębie błon śluzowych przewodu pokarmowego, dróg oddechowych, układu moczowo-płciowego, zapobiegają kolonizacji patogenów). Obniżenie ich poziomu pogarsza zabezpieczenie przed wtargnięciem patogenów do układu krwionośnego i limfatycznego naszego organizmu.
W kolejnej części opiszę, jakie czynniki wpływają na ocenę przepuszczalności bariery jelitowej oraz jak poradzić sobie z problemem nieszczelnych jelit.
